Македонија со години слуша дека Европската Унија е нашата иднина. И тоа, во суштина, не е спорно. Европа е природниот простор кон кој припаѓаме географски, економски и цивилизациски. Македонските граѓани сакаат подобар живот, повисоки плати, посилни институции, правна држава, помалку корупција и систем што ќе функционира за човекот, а не против него.
Но денес сè повеќе луѓе поставуваат едно многу важно прашање: дали членството во ЕУ треба да биде цел по секоја цена?
Одговорот е јасен: не.
Македонија треба да оди кон Европската Унија, но не како држава без став, без достоинство и без црвени линии. Не како земја која секогаш мора да попушта, секогаш да се правда и секогаш да докажува нешто што другите народи одамна не мораат да го докажуваат.
Проблемот не е во европската идеја. Проблемот е во тоа што македонскиот пат кон Европа со години изгледа како пат со постојано поместена цел. Кога ќе се исполни еден услов, се појавува друг. Кога ќе се затвори едно прашање, се отвора ново. Кога граѓаните ќе поверуваат дека конечно нешто е завршено, следува ново условување, нова блокада, ново разочарување.
Тоа создаде длабоко чувство на неправда.
Македонија направи големи компромиси. Понекогаш премногу големи. Компромиси што задираа во најчувствителните прашања за една држава – името, идентитетот, историјата, јазикот и националното достоинство. А по сите тие чекори, граѓаните сè уште не добија јасна и сигурна гаранција дека крајот на патот е навистина блиску.
Токму затоа реченицата „ЕУ да, но не по секоја цена“ не е антиевропска. Таа е државничка. Таа е разумна. Таа е глас на народ што сака иднина, но не сака понижување.
Македонецот не бара привилегии. Бара еднакви правила.
Не бара да биде над другите. Бара да не биде под другите.
Не бара Европа да му ја пишува историјата. Бара Европа да го почитува она што тој е.
Ниту една сериозна држава не влегува во меѓународни сојузи така што се откажува од себе. Напротив, силните држави влегуваат во големите заедници со јасна свест кои се, што носат со себе и што не се подготвени да жртвуваат. Франција не престана да биде Франција затоа што е во ЕУ. Полска не престана да биде Полска. Хрватска не престана да биде Хрватска.
Тогаш зошто Македонија би морала постојано да објаснува дека македонскиот јазик е македонски, дека македонскиот народ има право на своја историја и дека националното достоинство не е предмет за преговарачка маса?
Ова не значи дека Македонија треба да се затвори. Напротив. Изолацијата не е решение. Патриотизмот не смее да биде алиби за корупција, неработење, партизација и распаднати институции. Не смееме сите неуспеси дома да ги криеме зад неправдите однадвор.
Македонија има многу работа сама со себе.
Нам ни треба судство во кое граѓанинот ќе верува. Ни треба администрација која ќе служи, а не ќе малтретира. Ни треба здравство во кое луѓето нема да се плашат. Ни треба образование што ќе создава знаење, а не само дипломи. Ни треба економија во која младите ќе гледаат иднина дома, а не билет во еден правец.
Тоа не треба да го правиме затоа што го бара Брисел. Тоа треба да го направиме затоа што го заслужуваат македонските граѓани.
Европските реформи се потребни. Но реформите не смеат да бидат само фраза за прес-конференции и политички говори. Ако зборуваме за Европа, тогаш треба да зборуваме и за европски ред, европска одговорност, европска правда и европска дисциплина. А тоа почнува дома.
Сепак, реформите и достоинството не се спротивставени работи. Македонија може да се менува, да се подобрува и да оди напред, без да биде принудена да се откажува од своите основни национални вредности.
Вистинското прашање не е дали сме за ЕУ или против ЕУ. Тоа е плитка поделба што им служи на политичарите. Вистинското прашање е: каква Македонија сакаме да влезе во ЕУ?
Македонија што молчи пред секое условување?
Македонија што секогаш попушта за да не налути некого?
Македонија што ќе прифати сè само за да добие уште една фотографија, уште една изјава, уште едно ветување?
Или Македонија што ќе каже: сакаме Европа, но сакаме и почит. Сакаме членство, но сакаме и достоинство. Сакаме иднина, но не сакаме да ја платиме со бришење на сопственото чувство за себе.
Тоа е зрелата позиција.
Македонија не смее да биде против Европа. Но уште помалку смее да биде против самата себе.
Затоа државата мора да изгради нов пристап. Да продолжи со реформите. Да ги отвора вратите кон ЕУ. Да гради партнерства. Да бара сојузници. Да се однесува сериозно, предвидливо и европски. Но истовремено да покаже дека има граница до која може да оди секој компромис.
Затоа што компромис без крај не е дипломатија. Тоа е слабост.
А слабите држави никој не ги почитува.
Македонија има право на европска иднина, но и право на сопствено достоинство. И тие две работи не се исклучуваат. Напротив, само држава што се почитува себеси може да биде вистински почитувана од другите.
Европската Унија треба да биде цел, но не и оправдување за национално понижување. Реформите треба да бидат обврска, но не и покритие за политички уцени. Иднината треба да биде европска, но срцето на државата мора да остане македонско.
На крајот, најчесната порака е оваа:
Македонија треба да биде дел од Европа. Но не како земја што клечи пред вратата. Туку како држава што доаѓа исправена, со свој јазик, свој народ, своја историја и свое достоинство.
ЕУ – да.
Реформи – да.
Иднина – да.
Но не по секоја цена.
ПОПУЛАРНО НА ИНТЕРНЕТ...
