За стотици илјади пензионери во Македонија се приближува една од поважните исплати годинава.
На 1 октомври треба да пристигне септемвриската пензија, а овојпат износот на сметката треба да биде повисок.
По серијата линеарни зголемувања во изминатите две години, пензиите повторно влегуваат во системот на редовно процентуално усогласување. Тоа значи дека новото покачување нема да биде ист износ во денари за секој пензионер – колку е повисока пензијата, толку ќе биде поголем и износот на покачувањето.
Последните пресметки врз основа на параметрите за платите и трошоците за живот упатуваат на усогласување од околу три проценти.
Но зад оваа октомвриска исплата има една многу поголема приказна.
Ако се погледне што се случуваше со пензиите од септември 2024 година наваму, станува збор за еден од позначајните периоди на раст на пензиските примања во последните години.
Околу 7.000 денари повеќе пред новото покачување
Најдобро е да се погледнат бројките.
Во септември 2024 година беше реализирано линеарно зголемување од 2.500 денари.
Следуваше уште едно зголемување од 2.500 денари во март 2025 година.
Потоа продолжи растот и во следниот период, со дополнителните усогласувања во септември 2025 и март 2026 година.
Според податоците од септември 2024 до март 2026 година вкупниот ефект од линеарните зголемувања достигна околу 7.000 денари месечно.
Тоа значи дека пензионер кој бил опфатен со целиот циклус на овие зголемувања денес има околу 7.000 денари повисока месечна пензија само по оваа основа отколку пред почетокот на циклусот.
А сега следува ново зголемување.
Овојпат математиката ќе биде поинаква
За разлика од претходните линеарни покачувања, септемвриското усогласување повторно е процентуално.
Тоа е важна разлика.
Кога покачувањето е линеарно, сите добиваат ист износ.
Кога е процентуално, секој добива различен износ во зависност од пензијата што веќе ја прима.
Ако усогласувањето биде околу три проценти, пензија од 20.000 денари би пораснала за приближно 600 денари.
Кај 30.000 денари, зголемувањето би било околу 900 денари.
Кај пензија од 40.000 денари – околу 1.200 денари.
А кај 50.000 денари, станува збор за приближно 1.500 денари повеќе.
Точниот износ за секој пензионер, секако, ќе зависи од конечниот процент и од неговата сегашна пензија.
Важна е и пораката што ја носи континуитетот
Пензијата не е еднократна социјална помош.
Кога една пензија ќе се зголеми, повисоката основа останува и за следниот месец, и за месецот потоа.
Токму затоа кај пензионерите многу повеќе значи трајно зголемување на месечниот приход отколку повремена еднократна исплата.
Ако човек секој месец располага со неколку илјади денари повеќе, ефектот на годишно ниво веќе се мери во десетици илјади денари.
Затоа и растот од околу 7.000 денари во изминатиот циклус не треба да се гледа само како бројка за еден месец.
Станува збор за трајно повисока основа врз која сега доаѓа и новото процентуално усогласување.
Од линеарно покачување кон редовно усогласување
Претходниот модел имаше една многу јасна карактеристика – сите пензионери добиваа исто зголемување во денари.
Тоа особено се чувствуваше кај најниските пензии, бидејќи 2.500 денари претставуваат многу поголем процент од пензија од 15 или 20 илјади денари отколку од значително повисока пензија.
Сега системот се враќа на редовната законска формула.
Според неа, усогласувањето зависи од две работи што директно го определуваат животниот стандард – движењето на трошоците за живот и движењето на просечната плата.
Идејата е пензиите периодично да се приспособуваат на економските движења, наместо нивната номинална вредност да останува непроменета.
Пензионерот најдобро ја чувствува политиката во паричникот
За пензионерот економските политики на крајот се сведуваат на едно многу едноставно прашање:
Колку пари ќе има на располагање следниот месец?
Може да се зборува за проценти, формули, индекси, буџетски трансфери и законски решенија.
Но кога човек живее од пензија, најважната бројка е онаа што ќе ја види на сметката.
Токму затоа континуираниот раст на пензиите во изминатиот период е значаен.
Владината политика во изминатите две години беше насочена прво кон позначајни линеарни зголемувања, а сега кон продолжување на растот преку законското усогласување.
За пензионерите најважно е што трендот на раст не запира.
Октомври ќе донесе нова бројка на сметката
Следната важна дата е 1 октомври.
Тогаш треба да биде исплатена септемвриската пензија, во која ќе биде вградено новото усогласување.
Во пракса, тоа значи дека пензионерите треба да ја почувствуваат септемвриската корекција со претстојната исплата.
А некои банки, како што се случувало и при претходни исплати, може оперативно да ги направат средствата достапни нешто порано, но официјалната редовна исплата е врзана за почетокот на месецот.
Седум илјади денари ја покажуваат поголемата слика
Ако се гледа само претстојното процентуално усогласување, неколку стотици или нешто над илјада денари можеби нема да изгледаат спектакуларно.
Но ако се погледне целиот период, сликата е поинаква.
Од септември 2024 до март 2026, пензиите поминаа низ циклус на зголемувања со вкупен линеарен ефект од околу 7.000 денари месечно.
Сега врз веќе повисоката пензија следува ново процентуално усогласување.
И токму тука е суштината.
За пензионерите не е најважно едно покачување.
Најважно е дали по него ќе дојде следно.
А претстојната октомвриска исплата покажува дека растот на пензиите продолжува.
