Работното време завршило, компјутерот е исклучен, човек е дома со семејството, на ручек, на одмор или конечно седнал да одмори. И тогаш стигнува порака: „Само кратко…“, „Види го ова кога можеш“, „Може ли до вечер?“, „Итно е“.
За многу работници, работниот ден повеќе не завршува кога ќе излезат од канцеларија. Работата продолжува преку телефон, Вибер, WhatsApp, мејл, групи, повици и пораки што стигнуваат навечер, за викенд или додека човек е на одмор.
На хартија, работникот е слободен. Во реалноста, телефонот го држи врзан за работа.
„Само една порака“ не е секогаш мала работа
Пораката од шефот по работно време можеби трае неколку секунди, но ефектот може да трае цела вечер. Работникот почнува да мисли: дали мора да одговорам веднаш, дали ќе изгледам неодговорно ако не одговорам, дали ќе ми замерат утре?
Така телефонот станува продолжение на канцеларијата. Работникот е дома, но главата му е на работа.
Најголемиот проблем не е само во една порака, туку во очекувањето дека работникот секогаш мора да биде достапен.
Работно време или целодневна достапност?
Во Македонија полното работно време не смее да биде подолго од 40 часа неделно, а работната недела по правило трае пет работни дена. Тоа е основната рамка на работното време, иако со закон и колективни договори постојат различни исклучоци и правила за одделни дејности.
Но модерната работа отвори нов проблем: што се случува кога формално не сте на работа, но постојано добивате работни пораки?
Законот може да го уреди работното време, но секојдневието покажува дека границата меѓу работа и приватен живот сè почесто се брише токму преку телефонот.
Најмногу страда приватниот живот
Кога работата влегува дома, прво страда мирот. Човек е со дете, но гледа во телефон. Седи со семејството, но мисли на утрешна задача. Отишол на одмор, но проверува мејл. Легнал да спие, но добил порака што му ја расипува ноќта.
Постепено, домот престанува да биде место за одмор. Станува продолжение на работното место.
Особено тешко им е на луѓето што работат во фирми каде што постои непишано правило: „Добриот работник одговара секогаш.“
Стравот од неодговарање
Многу работници не одговараат по работно време затоа што сакаат, туку затоа што се плашат. Се плашат да не изгледаат незаинтересирано. Се плашат дека шефот ќе им замери. Се плашат дека колегите ќе ги сметаат за неажурни. Се плашат дека следниот ден ќе бидат прозвани.
Токму затоа пораката по работно време не е секогаш „обична порака“. Таа носи притисок, особено ако доаѓа од надреден.
Одморот не е одмор ако телефонот постојано ѕвони
Посебен проблем се годишните одмори. Според информации од Министерството за социјална политика, демографија и млади, работникот има можност годишниот одмор да го користи во повеќе делови, а еден дел мора да трае најмалку две непрекинати работни недели; работодавачот има обврска да обезбеди користење на дел од годишниот одмор во текот на календарската година.
Но што вреди одмор ако работникот постојано проверува мејл, одговара на пораки или решава „само кратки“ проблеми од плажа, од дома или од пат?
Одмор без исклучување не е вистински одмор. Тоа е работа со друга позадина.
Работникот не треба да биде достапен како апликација
Денес многу фирми функционираат преку групи и пораки. Тоа може да биде корисно за организација, но лесно преминува во злоупотреба. Работникот не е апликација што треба да биде активна 24 часа.
Ако нешто навистина е итно, тоа треба јасно да биде организирано: дежурства, сменска работа, платена прекувремена работа или договорени правила. Но ако секојдневно „итно“ станува нормално, тогаш проблемот не е во работникот, туку во организацијата.
Што можат да направат фирмите?
Најдобро решение е јасно правило: кога завршува работниот ден, завршува и очекувањето за одговор, освен ако навистина не постои договорена итност.
Фирмите можат да воведат едноставни правила: работни групи да не се користат навечер, мејлови да се закажуваат за утро, итните случаи да бидат точно дефинирани, а одморите да се почитуваат.
Тоа не е слабост на фирмата. Тоа е знак на здрава организација.
Што можат да направат работниците?
Работниците често немаат лесна позиција, особено ако се плашат за работното место. Но можат внимателно да постават граници: да не одговараат веднаш на пораки што не се итни, да прашаат дали задачата може да се реши следниот работен ден, да не влегуваат во работни групи за време на одмор освен ако тоа не е неопходно.
Најважно е проблемот да не се нормализира. Ако секоја вечер се работи „само малку“, тоа веќе не е малку.
Заклучок
Телефонот ја олесни работата, но ја внесе и дома. Денес многу работници не се изморени само од задачите, туку од чувството дека никогаш не се целосно слободни.
Порака по работно време може да изгледа мала, но ако станува секојдневие, таа го краде мирот, одморот и приватниот живот.
Работата треба да има почеток и крај. Ако шефот пишува и по работно време, прашањето не е само дали работникот ќе одговори. Прашањето е: кога работникот конечно има право да биде дома — без работа во џеб?
ПОПУЛАРНО НА ИНТЕРНЕТ...
