Довербата во храната почнува од една мала работа: декларацијата.
Купувачот зема производ од рафт, ја чита етикетата, гледа цена, рок, состав и верува дека она што пишува на пакувањето навистина е тоа што го плаќа и го носи дома. Но последните контроли на Агенцијата за храна и ветеринарство повторно го отворија најнепријатното прашање: каква храна јадеме и колку можеме да им веруваме на декларациите?
АХВ соопшти дека во рамки на вонредни контроли биле земени 91 мостра од млеко, млечни производи и сувомесни производи, од домашно производство и од увоз. Засега се комплетирани резултатите за млекото и млечните производи, земени од поголемите синџири маркети во земјава. Од 45 лабораториски анализирани мостри, кај 10 оператори биле утврдени несоодветности во однос на декларираните проценти на млечни масти.
Најсилниот пример звучи како предупредување за секој купувач: кај еден производ било утврдено дека сирење декларирано со 20 проценти млечна маст реално содржело само 1 процент млечна маст. За ваквите отстапувања АХВ изрекла казни, а контролите најавено е дека ќе продолжат.
Кај друг оператор, според објавените информации, било утврдено користење на растителни, односно палмини масти во млечен производ, а спорниот производ во вкупна количина од 500 килограми бил повлечен од промет и уништен.
Ова веќе не е само прашање на еден производ, една фирма или една казна. Ова е прашање на доверба.
Кога купувачот плаќа за сирење, очекува сирење. Кога плаќа за производ со одреден процент млечна маст, очекува тоа да биде точно. Ако на етикетата стои едно, а во производот има нешто сосема друго, тогаш проблемот не е само во квалитетот. Проблемот е во измамата на потрошувачот.
Граѓаните денес плаќаат сè поскапа храна. Во маркетите се пресметува секој денар, се гледа акција, се споредуваат цени и се избира што може да се купи. Затоа ваквите случаи болат уште повеќе. Ако веќе храната е скапа, најмалку што очекува купувачот е да добие тоа што го платил.
Овој случај отвора неколку важни прашања.
Кој гарантира дека декларацијата е точна?
Колку често се проверуваат производите на рафтовите?
Дали казните се доволни за да спречат повторување?
Дали имињата на производителите и увозниците треба јавно да се објавуваат?
И најважно: како потрошувачот да знае што навистина јаде?
Проблемот со храната е што обичниот човек не може сам да провери сè. Не може дома да измери процент на млечна маст. Не може да знае дали некој производ содржи нешто што не е јасно наведено. Не може да носи лабораторија во маркет. Затоа институциите постојат — за граѓанинот да не биде оставен сам пред рафтот.
Но кога се откриваат вакви отстапувања, довербата се руши многу брзо.
Една работа е производот да биде поевтин и јасно означен како таков. Друга работа е да се продава како нешто поквалитетно, а реално да не одговара на тоа што пишува. Купувачот има право да избере поевтин производ, но нема право да биде доведен во заблуда.
Во оваа приказна најмногу страдаат и чесните производители. Ако некој работи правилно, користи квалитетни суровини и точно декларира, тој влегува во нелојална борба со оние што штедат на квалитет, а продаваат под слична претстава. Така не се казнува само купувачот, туку и чесниот производител.
Затоа ваквите контроли се важни, но уште поважно е да бидат редовни, јавни и доволно строги. Не само кога ќе избие скандал. Не само кога ќе се земат вонредни мостри. Потрошувачот треба да има чувство дека рафтот е контролиран, а не дека вистината се дознава случајно.
Прашањето „каква храна јадеме“ не е сензационализам. Тоа е прашање што го поставува секое семејство кога купува за дома.
Кога мајка купува сирење за деца.
Кога пензионер купува производ од акција.
Кога семејство брои денари за основни намирници.
Кога човек верува дека барем декларацијата не лаже.
Храната не смее да биде игра на доверба во која купувачот секогаш губи.
Ако на декларацијата пишува 20 проценти, не смее во реалноста да има 1 процент. Ако производот содржи растителни масти, тоа мора да биде јасно, видливо и чесно наведено. Ако нешто не е тоа што се продава, тогаш потрошувачот не купува производ — купува заблуда.
Случајот со млечните производи треба да биде аларм. Не само за АХВ, туку и за маркетите, производителите, увозниците и потрошувачите.
Затоа што храната не е обичен производ.
Таа влегува во секој дом. На секоја трпеза. Во секој фрижидер. Во секој детски оброк.
И токму затоа прашањето останува:
Ако не можеме да веруваме на декларацијата, тогаш на што да веруваме кога купуваме храна?
ПОПУЛАРНО НА ИНТЕРНЕТ...
