Купувачот во маркет нема лабораторија во рака.
Тој има само доверба.
Ја зема амбалажата, ја чита декларацијата, ја гледа цената и верува дека она што пишува на производот е вистина. Ако пишува сирење, очекува сирење. Ако пишува одреден процент млечна маст, очекува тој процент да биде точен. Ако производот е поскап затоа што изгледа поквалитетен, очекува да не биде измамен.
Но последниот случај со млечните производи ја отвори најнепријатната дилема: ако сирењето може да лаже, што уште има на рафтовите?
Агенцијата за храна и ветеринарство соопшти дека при вонредни контроли биле земени мостри од млеко, млечни производи и сувомесни производи, од домашно производство и од увоз. Засега се комплетирани резултатите за млечните производи: од 45 лабораториски анализирани мостри, кај 10 оператори биле утврдени несоодветности во однос на декларираните проценти на млечни масти.
Највознемирувачкиот пример е оној со сирење декларирано со 20 проценти млечна маст, а лабораториските анализи покажале само 1 процент. Во дел од објавените информации се наведува и користење растителни, односно палмини масти наместо она што купувачот очекувал од млечен производ.
Ова не е само техничко отстапување. Ова е удар врз довербата.
Затоа што храната не е обичен производ. Таа не стои само на рафт. Таа завршува во фрижидер, на трпеза, во детски појадок, во сендвич за работа, во ручек за семејство. Кога купувачот плаќа храна, тој не купува само вкус. Купува сигурност дека производот е тоа што пишува дека е.
Ако декларацијата не е точна, купувачот е оставен без најважната заштита: вистината.
Проблемот е уште поголем затоа што граѓанинот не може сам да провери. Не може со поглед да знае колку млечна маст има во производот. Не може да открие дали некој користел замени, дали нешто е намалено, дали составот е различен од она што е наведено. Тој мора да верува на декларацијата, на контролите, на институциите и на чесноста на производителот.
А токму тука се раѓа прашањето што денес го поставуваат многумина: ако ова било откриено кај дел од млечните производи, колку други производи поминуваат без да бидат проверени?
Не е проблем ако еден производ е поевтин и јасно означен како таков. Купувачот има право да избере. Некој ќе купи поскапо сирење, некој поевтин производ, некој замена. Но изборот мора да биде чесен. Купувачот мора да знае што плаќа.
Најголемата измама не е само во составот, туку во претставувањето.
Ако производот се продава како поквалитетен, а реално не одговара на тоа што е наведено, тогаш граѓанинот не плаќа храна — плаќа заблуда.
Во време кога цените се високи и секоја набавка е пресметка, ваквите случаи дополнително ја зголемуваат нервозата. Луѓето веќе влегуваат во маркет со калкулатор во глава. Гледаат акции, споредуваат производи, избираат што можат да си дозволат. И кога конечно ќе платат, најмалку што очекуваат е производот да биде вистински.
Но кога лабораторијата покажува едно, а декларацијата друго, се руши целиот систем на доверба меѓу купувачот и рафтот.
Ваквите случаи не ги погодуваат само потрошувачите. Ги погодуваат и чесните производители. Ако некој произведува правилно, користи соодветни суровини, точно декларира и ја почитува процедурата, тој е ставен во нерамноправна борба со оние што штедат на квалитет, а се претставуваат како да нудат ист или подобар производ.
Тоа е нелојална конкуренција.
Затоа потрошувачите денес не бараат само казни. Бараат вистина. Бараат јасно да се знае кој згрешил, што било утврдено, кои производи биле спорни, дали се повлечени, дали ќе има нови контроли и дали ваквите случаи ќе се повторуваат.
Казната е важна, но довербата не се враќа само со казна.
Довербата се враќа со редовни контроли, јавни информации, јасни декларации и одговорност што нема да биде само формална. Ако производот не е тоа што пишува дека е, потрошувачот има право да знае. Ако некој продавал погрешно деклариран производ, јавноста има право да добие целосна слика.
Ова е особено важно затоа што храната е секојдневна потреба. Човек може да одложи купување облека, техника или мебел. Но не може да одложи храна. Секој ден нешто се купува, нешто се јаде, нешто се носи дома.
И затоа прашањето „каква храна јадеме“ не е претерување.
Тоа е прашање на секое семејство.
Што има во сирењето?
Што има во кашкавалот?
Што има во сувомесното?
Што има во производите што ги купуваме затоа што им веруваме на етикетите?
Потрошувачот не бара невозможна работа. Бара она што пишува на пакувањето да биде точно. Бара да не биде измамен кога плаќа. Бара институциите да бидат побрзи од измамата, а не да ја откриваат откако производите веќе стигнале до трпезите.
Ако сирењето лаже, проблемот не е само во сирењето.
Проблемот е во довербата.
А кога довербата во храната ќе се разниша, секој следен производ на рафтот почнува да изгледа сомнително.
ПОПУЛАРНО НА ИНТЕРНЕТ...
