Има една тивка вистина што многу родители не ја кажуваат гласно: денес да бидеш родител не значи само да воспитуваш, да сакаш и да се грижиш. Денес многу често значи и постојано да плаќаш.
Секој ден носи нов трошок.
Еден ден треба пари за училиште.
Друг ден за роденден.
Трет ден за гардероба.
Четврт ден за телефон, екскурзија, тренинг, курс, ужинка, поклон, излегување, матура, сликање, превоз.
И така, родителот полека се претвора во банкомат што мора секогаш да има одговор, секогаш да најде решение, секогаш да извади уште малку, дури и кога веќе нема од каде.
Најтешко е што децата не се виновни. Тие растат во време во кое сè е видливо, сè се споредува и сè се мери. Кој какви патики носи. Кој каков телефон има. Кој каде бил на одмор. Кој славел роденден во ресторан. Кој објавил слика од море, од кафе, од нова облека.
Детето гледа, сака, прашува. Родителот молчи, пресметува и се труди да не покаже дека му е тешко.
„Ќе видиме.“
„Другиот месец.“
„Не сега.“
„Имаме поважни работи.“
Тоа се реченици што родителите ги кажуваат со мирен глас, но често со тежина во градите.
Затоа што секое „не можам“ пред дете боли повеќе отколку пред возрасен човек. Родителот може да се откаже од себе без проблем. Ќе не купи нова облека. Ќе не оди на кафе. Ќе го одложи лекарот. Ќе го поправи старото наместо да купи ново. Но кога детето ќе побара нешто, тогаш пресметката станува емотивна, не само финансиска.
Тогаш не се брои само денарот. Се брои и чувството на вина.
Родителите денес живеат меѓу две страни. Од една страна сакаат децата да не почувствуваат недостиг. Од друга страна, реалноста ги потсетува дека парите не се бескрајни. А најтешко е кога треба да му објасниш на дете дека не е сè можно, во свет каде што изгледа како сите други да можат сè.
Токму тука почнува големиот притисок.
Не е проблем само цената на една маица, еден телефон или еден роденден. Проблем е што трошоците никогаш не доаѓаат сами. Доаѓаат заедно, еден по друг, како да чекаат ред пред семејниот буџет.
Сметки.
Храна.
Кредит.
Кирија.
Гориво.
Училиште.
Лекови.
Деца.
Празници.
Ненадејни трошоци.
И на крајот од месецот родителот повторно се прашува: како поминаа парите?
Порано можеби имало помалку избор, но имало и помалку споредување. Денес секое дете има прозорец кон туѓ живот преку телефонот. Гледа слики, видеа, трендови, реклами, инфлуенсери, другари. И нормално, сака да припаѓа. Сака да не се чувствува помалку вредно. Сака да биде како другите.
А родителот се труди да го заштити токму од тоа чувство.
Затоа многу родители купуваат и кога не можат. Плаќаат на рати. Позајмуваат. Кратат од себе. Земaат нешто поевтино за дома, за детето да не се почувствува издвоено. Се насмевнуваат додека во себе пресметуваат колку ќе остане до следната плата.
И тука не зборуваме за луксуз. Не зборуваме за разгалување. Зборуваме за нормални работи што денес станале скапи: облека, обувки, училишни потреби, спорт, превоз, родендени, основно дружење.
Денес и детството има цена.
И тоа е болната вистина.
Родителот повеќе не се грижи само дали детето е здраво, дали учи и дали е безбедно. Се грижи и дали може финансиски да го следи темпото на времето. А тоа темпо е немилосрдно. Секој месец има нешто. Секој период има нов трошок. Секој празник има очекување.
Најчесто родителите не се жалат. Само тивко се снаоѓаат.
Мајката ќе рече дека не ѝ треба ништо.
Таткото ќе каже дека ќе издржи уште малку.
Бабата ќе помогне со пензијата.
Некој ќе одложи сметка.
Некој ќе земе на рати.
Некој ќе каже „важно детето да е среќно“.
Но прашањето е: до кога родителската љубов ќе мора да се докажува преку плаќање?
Детето има потреба од љубов, време, разговор, сигурност и внимание. Но современиот живот му наметнува на родителот чувство дека ако не купи, не направил доволно. Ако не плати, заостанува. Ако одбие, го повредува.
Тоа е неправедно и за родителите и за децата.
Затоа што добар родител не е оној што може да купи сè. Добар родител е оној што се труди, што се грижи, што е присутен, што објаснува, што поставува граници и што сака без услови. Но во време кога сè има цена, и таа едноставна вистина понекогаш се губи.
Родителите не се банкомати. Тие се луѓе. Имаат умор, страв, граници, сметки, здравје, свои потреби и свои грижи. Не можат секогаш да бидат извор на пари, решение за секоја желба и спас за секој трошок.
Но сепак, најчесто се обидуваат.
Затоа овој проблем не е само семеен. Тој е општествен. Кога едно семејство постојано живее под финансиски притисок, тоа не е само приватна мака. Тоа е знак дека нормалниот живот станал прескап.
Детето не треба да расте со чувство дека вреди според тоа што го носи. Родителот не треба да живее со чувство дека не е доволно добар ако не може сè да плати. А општеството не треба да создава атмосфера во која секоја желба станува финансиски тест.
На крајот, можеби најголемата грижа на денешните родители не е само како да заработат повеќе. Туку како да ги научат децата дека вредноста на човекот не се мери со цена, марка, телефон или слика на социјални мрежи.
Родителите не треба да бидат банкомати.
Треба да бидат родители.
А за тоа им треба нешто што денес станува сè поретко: мир, време и достоинствен живот.
