Од 1 јули почнува периодот во кој компаниите од приватниот сектор можат да започнат со исплата на регресот за годишен одмор, познат како К-15. За многу работници ова е една од најочекуваните исплати во годината, особено во летен период кога трошоците за одмор, сметки, патување, деца и семејни потреби стануваат поголеми.
Но прашањето што најмногу ги интересира работниците е едноставно: кој може да очекува пари на сметка и колку би изнесувал минималниот К-15 ако се исплати од 1 јули?
Право на К-15 имаат работниците во приватниот сектор кои работеле најмалку шест месеци во календарската година кај ист работодавач. Тоа значи дека за голем дел од вработените кои се во непрекинат работен однос од почетокот на годината, 1 јули е важен датум, затоа што тогаш веќе е исполнет условот од шест месеци работа.
К-15 не е подарок од работодавачот, туку право што произлегува од колективното договарање. Токму затоа секоја година оваа тема предизвикува голем интерес кај работниците, но и кај компаниите, кои треба навреме да ја планираат исплатата.
Според пресметката врз основа на последните три официјално објавени просечни нето-плати пред 1 јули, минималниот износ на К-15 би изнесувал околу 19.116 денари.
Пресметката е следна: просечната нето-плата за февруари изнесувала 46.159 денари, за март 48.433 денари, а за април 48.779 денари. Кога овие три износи ќе се соберат и поделат со три, се добива просечна основица од околу 47.790 денари. Бидејќи минималниот регрес изнесува 40 проценти од основицата, минималниот К-15 би бил околу 19.116 денари.
Тоа е износот што би можеле да го очекуваат работниците кои го исполнуваат условот, ако работодавачот одлучи исплатата да ја направи веднаш по 1 јули.
Важно е да се нагласи дека ова е минимален износ. Работодавачот може да исплати и повисок К-15, доколку тоа е предвидено со колективен договор, договор на ниво на работодавач или со интерна одлука на компанијата. Во пракса, сепак, најголем број работници најмногу ги интересира минималниот износ и рокот до кога исплатата мора да се реализира.
Крајниот рок за исплата е до крајот на календарската година, односно до 31 декември. Тоа значи дека компаниите не се обврзани сите да исплатат веднаш на 1 јули, но од тој датум започнува периодот кога исплатата може да се изврши за работниците кои го исполниле условот.
За работниците, К-15 во лето значи многу повеќе од обична ставка на сметка. За некого тоа се пари за дел од одмор. За некого покривање сметки. За некого помош околу децата. За некого мал финансиски здив по месеци пресметки.
Во време кога семејните буџети се под притисок, секоја дополнителна исплата има значење. Особено ако доаѓа во период кога многу домаќинства се соочуваат со повисоки летни трошоци: патување, гориво, храна, гардероба, школски подготовки, сметки и одмор.
Од друга страна, за компаниите К-15 е трошок што мора да се планира. За мала фирма со 10 вработени, минималната исплата би значела околу 191 илјада денари. За фирма со 50 вработени, износот би бил над 955 илјади денари. Затоа дел од компаниите исплатата ја прават во јули, а дел ја оставаат за подоцна во годината, зависно од ликвидноста и финансиската состојба.
Но суштината останува иста: работникот што ги исполнува условите има право на регрес за годишен одмор. Тоа право не треба да се претставува како награда, туку како дел од работничките права.
Затоа 1 јули е датум што го следат и работниците и работодавачите. Работниците затоа што очекуваат пари на сметка. Работодавачите затоа што од тој момент влегуваат во период кога можат да почнат со исплата.
Околу 19.116 денари не се сума што може да реши големи животни проблеми, но за многу семејства не се ни мала помош. Во летен период, тоа може да значи разлика меѓу одложен и платен трошок, меѓу краток одмор и целосно откажување, меѓу уште една грижа и барем малку финансиско олеснување.
Затоа прашањето „кога ќе легне К-15“ не е само административно прашање. Тоа е прашање што директно го чувствуваат илјадници работници.
Од 1 јули, компаниите можат да почнат со исплата. Работниците кои работеле најмалку шест месеци во календарската година кај ист работодавач можат да очекуваат регрес за годишен одмор, а минималниот износ според актуелната пресметка би бил околу 19.116 денари.
За многумина, тоа ќе биде најочекуваната летна исплата.
