Новата работна недела во Македонија треба да започне со уште една важна одлука за возачите и транспортните компании. Во понеделник, 16 ноември 2026 година, се очекува Регулаторната комисија за енергетика да ги утврди новите највисоки малопродажни цени на горивата, по една од позабележителните надолни корекции во последниот период.
Прашањето што се поставува е дали ќе продолжи поевтинувањето на бензините и дизелот или новата пресметка ќе донесе поинаков резултат. Иако минатонеделната одлука донесе значително намалување, тоа само по себе не гарантира дека и следната одлука ќе биде во иста насока.
Колку сега чинат горивата?
Со одлуката донесена на 9 ноември, РКЕ утврди највисоки малопродажни цени што се применуваат од 10 ноември.
Еуросупер БС-95 чини најмногу 86 денари за литар, а Еуросупер БС-98 најмногу 88 денари. Максималната цена на Еуродизелот изнесува 94,50 денари за литар, додека екстра лесното масло за домаќинство изнесува 103,50 денари.
Пред оваа корекција, бензинот БС-95 чинеше 93 денари, БС-98 беше 95 денари, а дизелот 100 денари за литар.
Тоа значи дека со последната одлука цената на литар бензин се намали за седум денари, додека дизелот поевтини за 5,50 денари.
Зошто горивата толку поевтинија минатата недела?
Во официјалното образложение РКЕ наведе дека референтните цени на нафтените деривати на светскиот пазар бележеле значително намалување во однос на претходната пресметка.
Кај бензините падот изнесувал во просек 12,340 проценти, а кај дизелот 6,785 проценти. Референтните цени на екстра лесното масло биле пониски за 7,834 проценти, а кај мазутот намалувањето изнесувало 13,816 проценти.
Дополнително, просечниот курс на денарот во однос на американскиот долар бил понизок за 0,5247 проценти во споредба со курсот што бил користен во претходната пресметка.
Но светските цени не биле единствениот фактор. Во одлуката биле применети и даночни мерки: намалена акциза од два денари по литар за бензините, намалена акциза од четири денари по литар за дизелот и повластена стапка на ДДВ од 10 проценти за Еуродизелот.
Ова објаснува зошто домашната малопродажна цена не зависи исклучиво од движењето на суровата нафта.
Дали и во понеделник може да има поевтинување?
Постојат три основни можности: намалување, зголемување или задржување на постојните цени.
Одлуката на РКЕ зависи од податоците што влегуваат во новата пресметка, вклучително и релевантните меѓународни котации, девизниот курс и применливите давачки.
Ако пресметковните цени на горивата се намалени, тоа создава простор за пониски максимални малопродажни цени. Ако има спротивни движења или промени кај давачките, конечниот резултат може да биде поинаков.
Сепак, без објавена пресметка од Регулаторната комисија не може одговорно да се тврди дека во понеделник сигурно следува ново поевтинување.
Истото важи и за евентуално поскапување. Самото очекување нова одлука не значи дека цените задолжително ќе се зголемат.
Колку заштедија возачите со последната одлука?
Падот од седум денари по литар кај бензините значи дека полнење резервоар од 50 литри, според највисоките утврдени цени, сега чини 350 денари помалку отколку пред последната корекција.
Кај дизелот, намалувањето од 5,50 денари по литар значи разлика од 275 денари за резервоар од 50 литри.
За возачите што поминуваат голем број километри месечно, ваквите разлики можат да бидат значајни. Уште поголемо економско значење имаат за транспортните компании, доставувачите и деловните субјекти што користат повеќе возила.
Сепак, тоа се пресметки на директната разлика во трошокот за гориво. Не значат дека сите други трошоци за транспорт автоматски се намалуваат за истиот процент.
Зошто цената на дизелот е особено важна за економијата?
Дизелот има важна улога во товарниот транспорт, дистрибуцијата на стоки и дел од земјоделските и производствените активности.
Промените во неговата цена можат да влијаат врз оперативните трошоци на компаниите што зависат од секојдневно користење возила.
Но поврзаноста меѓу цената на горивото и крајната цена на производите не е непосредна и еднаква кај сите сектори. Транспортот е само еден од трошоците во конечната цена.
Затоа едно неделно поевтинување не е доволно за да се заклучи дека веднаш ќе поевтинат храната и другите производи.
Може ли бензинските станици да продаваат по пониска цена?
Да. РКЕ ги утврдува највисоките дозволени малопродажни цени, а не задолжителни фиксни цени што секоја бензинска станица мора да ги наплатува.
Трговците можат да продаваат по цени што се пониски од официјално утврдениот максимум.
Ова е важна разлика за потрошувачите, бидејќи максималната цена што ја објавува Регулаторната комисија не мора да биде идентична со секоја понуда на пазарот.
Кога возачите ќе дознаат дали ќе има промени?
Според редовната динамика на одлучување, новата пресметка се очекува во понеделник, 16 ноември.
Ако биде донесена нова одлука што ќе се применува според вообичаениот распоред, евентуалните промени би стапиле во примена од 00:01 часот во вторник, 17 ноември.
До официјалното објавување не е познато дали највисоките цени ќе се намалат, ќе се зголемат или ќе останат непроменети.
За возачите најважната информација во моментов е дека бензинот БС-95 чини најмногу 86 денари, БС-98 изнесува 88 денари, а дизелот 94,50 денари за литар. Новата пресметка на РКЕ ќе покаже дали овие износи ќе се променат во следната недела.
