Греењето работи, горниот дел од радијаторот е жежок, но кога ќе ја допрете долната половина, таа е значително поладна. Во собата можеби сè уште е пријатно, но понекогаш температурата никако не го достигнува посакуваното ниво. Дали радијаторот е расипан, дали во него има воздух или проблемот е многу подлабоко во системот за греење?
Ова е едно од прашањата што се повторуваат секоја грејна сезона, особено во становите и куќите со радијаторско централно греење.
Многу граѓани претпоставуваат дека радијаторот мора да биде подеднакво жежок од горе до долу. Ако долниот дел е студен, првата реакција често е да се отвори вентилот за испуштање воздух или да се повика мајстор.
Но, постои важна разлика меѓу радијатор што нормално ја предава топлината во просторијата и радијатор во кој циркулацијата на водата е нарушена.
Радијатор што е потопол горе, а поладен долу, не мора да биде неисправен. Но, ако голем дел од неговата долна површина останува целосно студен додека собата тешко се загрева, тоа може да укажува на талог, слаб проток или проблем со вентилите.
Токму оваа разлика е клучна за правилна дијагноза и избегнување непотребни трошоци.
ЗОШТО ГОРНИОТ ДЕЛ НА РАДИЈАТОРОТ МОЖЕ ДА БИДЕ ПОТОПОЛ ОД ДОЛНИОТ?
За да се разбере проблемот, најпрво треба да се знае како функционира радијаторското греење.
Во системите со топла вода, загреаната вода циркулира низ цевките и радијаторите. Додека минува низ радијаторот, дел од топлинската енергија се предава во просторијата.
Водата потоа се враќа кон изворот на греење, каде што повторно се загрева.
Бидејќи водата предава топлина додека циркулира, нејзината температура на излезот може да биде пониска од температурата на влезот.
Затоа одредена температурна разлика меѓу различни делови од радијаторот е очекувана.
Производителот на опрема за греење Danfoss објаснува дека кај определени радијаторски системи е нормално горниот дел да биде топол, а долниот поладен, бидејќи топлата вода ја предава својата енергија во просторијата пред да се врати во системот.
Ова е особено важно кај радијаторите со термостатски вентили, каде што протокот се менува според потребата за загревање.
Но, тоа не значи дека секоја целосно студена долна половина е нормална.
Ако радијаторот има голема студена зона, ако просторијата останува ладна или ако претходно работел поинаку, потребна е дополнителна проверка.
МАЛА ТЕМПЕРАТУРНА РАЗЛИКА И ГОЛЕМА СТУДЕНА ЗОНА НЕ СЕ ИСТ ПРОБЛЕМ
Замислете радијатор во дневна соба што веќе ја достигнала температурата поставена на термостатот.
Горниот дел е топол, а долниот умерено поладен.
Собата е пријатна, нема необични звуци и сите други радијатори работат нормално.
Во таква ситуација нема доволно причина да се заклучи дека постои дефект.
Сега замислете друг случај.
Греењето работи подолго време. Горната третина од радијаторот е многу топла, но долната половина останува речиси целосно студена.
Собата тешко се загрева, иако термостатот бара повеќе топлина.
Тука веќе постои основано сомневање дека водата не циркулира правилно низ целиот радијатор.
Причината може да биде наталожен материјал во долните канали, ограничен проток или проблем со хидрауличната распределба на водата.
Затоа не е доволно само да се утврди дека радијаторот е поладен долу. Важно е колку е поладен, колкав дел останува студен и дали просторијата ја достигнува посакуваната температура.
ТАЛОГ ВО РАДИЈАТОРОТ – ЧЕСТА ПРИЧИНА ЗА СТУДЕН ДОЛЕН ДЕЛ
Една од најчестите причини за изразено студени зони во долниот дел од радијаторот е наталожен талог во системот за греење.
Со текот на годините, во затворените системи со метални компоненти може да се создаваат продукти од корозија.
Чест составен дел на овој талог се железните оксиди, вклучително и магнетитот.
Во водата можат да се најдат и други нечистотии, остатоци од монтажа или наслаги што зависат од материјалите и условите во системот.
Бидејќи дел од честичките се таложат, тие можат постепено да се собираат во долните делови на радијаторите.
Ако наслагите станат значителни, можат да го ограничат движењето на водата низ определени канали.
Тогаш горниот дел продолжува да се загрева, но долната зона не добива доволно топлина.
Производителите Worcester Bosch, Vaillant и Baxi го наведуваат наталожениот талог како една од главните можни причини кога радијаторот е топол горе, а студен долу.
Овој проблем е поверојатен кај системи што долго време работат без соодветно одржување, но не е ограничен само на стари инсталации.
И понов систем може да има проблем ако во него навлегле нечистотии или ако водата не е соодветно третирана.
ДАЛИ ТАЛОГОТ МОЖЕ ДА ГО ЗГОЛЕМИ ТРОШОКОТ ЗА ГРЕЕЊЕ?
Да, но не секогаш на ист начин и не со однапред познат процент.
Ако дел од радијаторот не учествува ефективно во предавањето топлина, неговата вкупна способност да ја загрее просторијата може да се намали.
Собата тогаш може побавно да ја достигнува поставената температура.
Кај систем со сопствен котел, тоа може да значи подолго работење на греењето или потреба од поинакви поставки за да се постигне истата удобност.
Кај други системи ефектот зависи од начинот на регулирање, мерењето на потрошувачката и останатите услови.
Наталожениот талог може да создаде и дополнителни проблеми во циркулационата пумпа, вентилите или разменувачот на топлина.
Техничките упатства на Worcester Bosch предупредуваат дека нечистата вода во системот може да ја намали ефикасноста на радијаторите и да придонесе за блокирање или оштетување на компоненти.
Но, не треба да се тврди дека секој радијатор што е поладен долу автоматски ја зголемува сметката за определен процент.
За таква пресметка би биле потребни податоци за реалната топлинска моќност, температурите, времетраењето на греењето и начинот на наплата.
ВАЖНО: ВОЗДУХОТ ВО РАДИЈАТОРОТ ОБИЧНО СОЗДАВА СПРОТИВЕН СИМПТОМ
Една од најчестите грешки е автоматски да се претпостави дека секој нерамномерно загреан радијатор треба да се обезвоздуши.
Воздухот што е заробен во системот има тенденција да се собира во горните делови на радијаторот.
Затоа типичен знак за присуство на воздух е радијатор што е студен горе, а потопол долу.
Понекогаш се слуша и жуборење или движење на воздух и вода.
Во таков случај, правилното обезвоздушување може да помогне.
Но, ако радијаторот е жежок горе, а студен долу поради наталожен талог, испуштањето воздух нема да ги отстрани наслагите.
Токму оваа разлика ја нагласува Worcester Bosch во своите технички упатства.
Затоа пред да го отворите вентилот за обезвоздушување, важно е да утврдите каде точно се наоѓа студениот дел.
Непотребното испуштање вода може да го намали притисокот во определени затворени системи, а кај заедничките инсталации може да предизвика дополнителни проблеми.
ШТО АКО САМО ЕДЕН РАДИЈАТОР Е СТУДЕН ДОЛУ?
Ако во станот има пет радијатори, а само еден покажува изразено студена долна зона, можно е проблемот да биде локален.
На пример, талогот може да се наталожил токму во тој радијатор.
Но, можен е и проблем со неговиот вентил, ограничен проток или неправилно регулирање.
Важно е да се провери дали радијаторот порано работел нормално и дали проблемот се појавил постепено или ненадејно.
Ако радијаторот има термостатски вентил, треба да се провери дали е поставен на температура што бара загревање.
Ако вентилот е затворен или термостатската глава веќе регистрирала доволно висока собна температура, протокот може намерно да биде намален.
Тоа не е дефект.
Но, ако вентилот е отворен, просторијата е студена, а радијаторот упорно не се загрева правилно, потребна е проверка од стручно лице.
ШТО АКО ПОВЕЌЕ РАДИЈАТОРИ ИМААТ ИСТ ПРОБЛЕМ?
Кога нерамномерното загревање се појавува кај повеќе радијатори, причината може да биде поширока од еден затнат радијатор.
Можни се проблеми со циркулацијата на водата, неправилно балансирање на системот, состојбата на пумпата или наслаги во цевководната мрежа.
Во таков случај, чистење само на еден радијатор можеби нема да го реши проблемот.
Потребно е да се утврди дали топлата вода се распределува правилно низ сите грејни тела.
Особено е важно дали одредени радијатори се загреваат многу побрзо од другите.
Ако некои простории се прегреани, а други остануваат ладни, можно е системот да не е правилно хидраулично избалансиран.
Ова е проблем што може да се појави и во инсталации без значителен талог.
ШТО ЗНАЧИ БАЛАНСИРАЊЕ НА РАДИЈАТОРИТЕ?
Во систем со повеќе радијатори, топлата вода треба да се распределува така што секоја просторија ќе добива соодветна количина топлина.
Но, водата не мора природно да се движи подеднакво низ сите делови од инсталацијата.
Радијаторите што се поблиску до изворот на греење или имаат помал хидрауличен отпор можат да добиваат поголем проток.
Други можат да останат со недоволна циркулација.
Балансирањето е постапка со која се прилагодува распределбата на протокот низ грејните тела.
Целта не е секој радијатор да има идентична температура на секоја точка, туку системот правилно да ја испорачува потребната топлина.
Неправилното балансирање може да предизвика едни простории да бидат премногу топли, а други да остануваат студени.
Во таква ситуација, зголемувањето на температурата на котелот не мора да биде најдоброто решение.
Може само да го зголеми трошењето енергија без да ја отстрани причината за нерамномерното загревање.
Балансирањето треба да го изврши лице што ја разбира конкретната инсталација, бидејќи случајното затворање и отворање вентили може дополнително да ја наруши распределбата на топлината.
МОЖЕ ЛИ ТЕРМОСТАТСКИОТ ВЕНТИЛ ДА ГО НАПРАВИ РАДИЈАТОРОТ ПОЛАДЕН?
Да.
Термостатските радијаторски вентили го регулираат протокот на топла вода според температурата во просторијата.
Кога собата ќе се приближи до поставената температура, вентилот може постепено да го намали протокот.
Тогаш радијаторот може да стане поладен, особено во определени делови.
Тоа е нормален дел од регулирањето на греењето.
Затоа проверката треба да се прави кога просторијата навистина има потреба од топлина, а не кога термостатот веќе го ограничил загревањето.
Проблем може да настане и ако вентилот механички заглави или не работи правилно.
Но, не е препорачливо насилно да се расклопува или да се вади вентил без познавање на конструкцијата.
Кај некои модели термостатската глава може да се отстрани без испуштање вода, но тоа не важи како универзално упатство за сите системи.
Ако вентилот не реагира или има истекување, побезбедно е да се повика стручно лице.
ДАЛИ ПРОБЛЕМОТ МОЖЕ ДА БИДЕ ВО ЦИРКУЛАЦИОНАТА ПУМПА?
Може.
Циркулационата пумпа ја придвижува водата низ системот за греење.
Ако протокот е недоволен, дел од радијаторите може да не добиваат доволно топла вода.
Причината може да биде неправилна поставка, механички проблем, блокада или друг недостаток во инсталацијата.
Но, не треба секое нерамномерно загревање да се припишува на пумпата.
Ако повеќето радијатори функционираат нормално, а проблемот е ограничен на еден, најпрво има смисла да се проверат локалните причини.
Ако повеќе радијатори одеднаш почнат да работат лошо, проверката на пумпата и целокупниот проток станува поважна.
Ова е работа за квалификуван сервисер, особено кога е потребен пристап до електрични или механички делови.
ДАЛИ МОЖЕ ДА ПОМОГНЕ ЧИСТЕЊЕ НА РАДИЈАТОРОТ?
Ако проблемот навистина е предизвикан од наталожен талог, чистењето може да помогне.
Но, важно е да се направи разлика меѓу надворешно и внатрешно чистење.
Бришењето прашина од радијаторот и чистењето на просторот меѓу неговите панели може да помогне топлината полесно да се пренесува во просторијата.
Тоа, сепак, нема да ги отстрани наслагите што се наоѓаат во водените канали.
За внатрешно чистење може да биде потребно стручно испирање на радијаторот или на целиот систем.
Постапката зависи од состојбата, материјалите и конструкцијата на инсталацијата.
Во определени случаи се користи специјализирана опрема за циркулација и филтрирање на водата.
Но, агресивното чистење не е автоматски најдобар избор за секој стар систем.
Кај многу дотраени инсталации треба да се процени ризикот од оштетување или појава на истекување.
Затоа е важно мајсторот прво да ја утврди причината, наместо веднаш да предложи скапа интервенција.
ДАЛИ ТРЕБА ВЕДНАШ ДА СЕ КУПИ НОВ РАДИЈАТОР?
Не.
Радијатор што е студен долу не мора да биде за замена.
Ако конструкцијата е здрава и проблемот е во талог или слаб проток, можно е работата да се подобри со соодветно чистење, поправка на вентил или балансирање на системот.
Замена може да биде оправдана ако радијаторот има сериозна корозија, истекува, е механички оштетен или ако поправката не е економски исплатлива.
Но, купувањето нов радијатор без проверка на причината може да биде непотребен трошок.
Ако проблемот е во целата инсталација, новиот радијатор може повторно да има недоволен проток.
Токму затоа правилната дијагноза е поважна од брзата замена.
ПОСЕБЕН СЛУЧАЈ: СТАНОВИ СО ЦЕНТРАЛНО ГРЕЕЊЕ ОД ЗАЕДНИЧКА МРЕЖА
Во станбени згради со заедничка инсталација, ситуацијата е поинаква отколку во семејна куќа со сопствен котел.
Радијаторите се дел од поширок систем, а интервенцијата во еден стан може да влијае и врз други делови од мрежата.
Затоа не треба самостојно да се празни радијатор, да се демонтира вентил или да се менува хидрауличното регулирање без да се знае како функционира зградната инсталација.
Ако проблемот се појавува во повеќе станови или на цел кат, можно е причината да е во заедничките цевководи, вертикалите или регулирањето на протокот.
Во таков случај треба да се контактира управителот на зградата, надлежното лице за одржување или операторот, зависно од тоа кој дел од системот е засегнат.
Важно е и да се разликува техничкиот проблем од начинот на наплата.
Не секој стан со радијаторско греење плаќа според ист систем на мерење.
Затоа не може однапред да се тврди дека студениот долен дел од радијаторот директно ќе ја зголеми индивидуалната сметка.
КАКО БЕЗБЕДНО ДА ПРОВЕРИТЕ ДАЛИ РАДИЈАТОРОТ ИМА ПРОБЛЕМ?
Пред да повикате мајстор, можете да направите неколку основни набљудувања без да ја расклопувате инсталацијата.
Најпрво, проверете дали греењето навистина е вклучено и дали просторијата бара дополнителна топлина.
Потоа оставете доволно време радијаторот да се загрее. Не донесувајте заклучок веднаш по вклучувањето, бидејќи различни делови можат да се загреваат со различна брзина.
Внимателно проверете ја температурната распределба, без да ја допирате директно многу жешката површина.
Забележете дали горниот дел е топол, дали долниот е само умерено поладен или постои голема целосно студена зона.
Проверете дали проблемот се појавува и кај другите радијатори.
Погледнете ја поставката на термостатскиот вентил, доколку постои.
Потоа проценете дали собата ја достигнува температурата што ја барате.
Овие информации можат значително да му помогнат на сервисерот.
Но, не треба да се одвртуваат приклучоци, да се испушта вода или да се расклопуваат вентили додека системот е жежок или под притисок.
КОГА ОБЕЗВОЗДУШУВАЊЕТО Е ПРАВИЛЕН ЧЕКОР?
Обезвоздушувањето има смисла кога постојат знаци дека во горниот дел од радијаторот е заробен воздух.
Тоа најчесто значи дека радијаторот е студен горе, а потопол долу.
Кај сопствен систем со котел, постапката треба да се спроведува според упатството на производителот, со исклучено греење и оладен радијатор.
По обезвоздушување, кај затворени системи може да биде потребна проверка на притисокот.
Но, притисокот не треба да се дополнува произволно.
Потребната вредност зависи од конкретниот систем и упатството за негово користење.
Ако радијаторот е топол горе, а студен долу, обезвоздушувањето не треба да се претставува како сигурно решение.
Особено во заедничките станбени инсталации, најдобро е постапката да ја изврши овластено или надлежно лице.
ДАЛИ МАГНЕТНИТЕ ФИЛТРИ МОЖАТ ДА ПОМОГНАТ?
Кај одредени затворени системи за греење се користат магнетни филтри што задржуваат дел од металните честички што циркулираат во водата.
Целта е да се намали количината нечистотии што стигнуваат до чувствителните компоненти.
Во системите може да се користат и соодветни средства за заштита од корозија, согласно препораките на производителите и материјалите во инсталацијата.
Но, магнетниот филтер не е универзално решение.
Тој не ги отстранува автоматски сите видови наслаги и не може да ја замени поправката на неправилно функционирачка пумпа или вентил.
Исто така, не треба самостојно да се додаваат хемикалии во системот без проверка на нивната компатибилност.
Погрешен третман на водата може да создаде дополнителни проблеми.
Најдобриот пристап е редовно одржување според конструкцијата и состојбата на конкретната инсталација.
ТРИ РЕАЛНИ СИТУАЦИИ ШТО ПОКАЖУВААТ ЗОШТО ДИЈАГНОЗАТА Е ВАЖНА
Прв пример: Радијаторот е поладен долу, но собата е топла.
Семејство забележува дека горниот дел од радијаторот е топол, а долниот поладен.
Термостатот е поставен на 21 степен, а собата веќе ја достигнала таа температура.
Во ваква ситуација можно е термостатскиот вентил нормално да го намалил протокот.
Нема доволно причина веднаш да се претпостави дефект.
Втор пример: Половина радијатор е студена и собата не се загрева.
Во постар систем, долната половина од радијаторот останува студена и по подолга работа.
Горниот дел е многу топол, но просторијата не ја достигнува поставената температура.
Ова може да укажува на талог или ограничена циркулација.
Потребна е проверка на радијаторот, вентилите и протокот.
Трет пример: Една соба е претопла, друга постојано студена.
Во куќа со сопствено греење, радијаторите блиску до котелот се загреваат брзо, додека подалечните остануваат значително поладни.
Проблемот може да биде во хидрауличното балансирање, а не нужно во талогот.
Во таков случај, зголемувањето на температурата на котелот може да го прикрие проблемот, но не и да ја отстрани причината.
Овие примери се илустративни. Точната причина може да се утврди само со проверка на конкретниот систем.
КОГА ТРЕБА ДА ПОВИКАТЕ МАЈСТОР?
Стручна проверка е препорачлива ако голем дел од радијаторот останува целосно студен и покрај потребата од греење.
Исто така, треба да се побара помош ако проблемот се повторува, се проширува на повеќе радијатори или е придружен со необични звуци, истекување или проблеми со притисокот.
Посебно внимание заслужуваат случаите кога котелот пријавува грешки, циркулационата пумпа не работи правилно или системот често губи притисок.
Ако има истекување на жешка вода, потребно е да се избегнува контакт со неа и да се постапи според безбедносните упатства за конкретниот систем.
Кај гасни котли, интервенции на гасната инсталација, согорувањето или безбедносните компоненти треба да вршат само соодветно квалификувани лица.
Понекогаш проблемот се решава со едноставна корекција.
Во други случаи може да биде потребно чистење, замена на вентил или поправка на дел од инсталацијата.
Но, пред да се плати за поголема интервенција, разумно е да се побара објаснување за утврдената причина и предложеното решение.
ЗАКЛУЧОК: НЕ СЕКОЈ ЛАДЕН ДОЛЕН ДЕЛ ЗНАЧИ ДЕФЕКТ
Радијаторот не мора да биде подеднакво жежок на секоја точка за правилно да ја загрева просторијата.
Одредена температурна разлика може да биде нормална последица на предавањето топлина и регулирањето на протокот.
Но, кога долниот дел останува изразено студен, кога радијаторот не ја загрева собата или кога проблемот постепено се влошува, причината може да биде талог, слаб проток, неисправен вентил или неправилно балансирање на системот.
Особено важно е да не се мешаат двата различни симптома.
Радијатор студен горе, а топол долу често укажува на заробен воздух. Радијатор топол горе, а изразено студен долу може да укажува на талог или проблем со циркулацијата.
Но, ниту еден од овие знаци не е доволен за сигурна дијагноза без да се земе предвид целокупната состојба.
Затоа не треба веднаш да се купува нов радијатор, да се испушта вода или да се плаќа за скапо чистење.
Најпрво треба да се утврди дали радијаторот навистина не функционира правилно.
Понекогаш поладниот долен дел е знак дека системот нормално ја предава топлината. Во други случаи, тоа е првиот видлив симптом дека инсталацијата има потреба од одржување. Разликата може да значи и избегнување непотребна поправка и поефикасно греење во текот на зимата.
