Со години одите на работа, секој месец добивате плата и знаете дека дел од вашата заработка се издвојува за пензиско осигурување. Работите десет, дваесет или триесет години, менувате работодавачи, добивате покачувања, а понекогаш останувате и без работа. За сето тоа време верувате дека придонесите редовно се уплатуваат и дека еден ден ќе добиете пензија.
Но, дали некогаш сте провериле каде завршува дел од тие пари?
Дали знаете во кој пензиски фонд членувате, колку средства имате на индивидуалната сметка, каков принос остварува фондот и колку наплатува за управување со вашата заштеда? Дали сте сигурни дека придонесите од секој работодавач навистина се евидентирани?
За многу граѓани овие прашања стануваат важни дури кога ќе се приближат до пензионирањето. Дотогаш, пензиското осигурување го доживуваат како нешто што државата и работодавачот треба да го средат без нивно учество.
Но, македонскиот пензиски систем не функционира како една голема сметка на која секој работник ги чува сите пари што ги издвоил за пензија.
За определени генерации и категории осигуреници, системот се состои од два задолжителни столба. Еден дел од пензискиот придонес останува во државниот Фонд на пензиското и инвалидското осигурување, додека другиот се пренесува на индивидуална сметка во задолжителен пензиски фонд, со која управува пензиско друштво.
Парите од вториот столб се инвестираат. Нивната вредност може да расте, но и да се намалува во определени периоди. За управувањето се наплатуваат надоместоци, а начинот на користење на средствата при пензионирање е уреден со закон.
Најважно е што граѓанинот не мора да чека да наполни 64 или 62 години за да дознае што се случува со неговата пензиска заштеда. Состојбата може да ја проверува додека работи.
ПЛАЌАТЕ ЗА ПЕНЗИЈА, НО НЕ СИТЕ ПАРИ ЗАВРШУВААТ НА ЛИЧНА СМЕТКА
За правилно разбирање на вториот пензиски столб, најнапред треба да се направи разлика меѓу првиот и вториот столб.
Првиот столб, преку Фондот на ПИОМ, се заснова на генерациска солидарност. Придонесите што ги уплаќаат сегашните осигуреници се користат за исполнување на тековните пензиски обврски, согласно законските правила.
Во овој столб работникот стекнува права што се пресметуваат врз основа на пензискиот стаж, платите и другите законски релевантни податоци.
Вториот столб функционира поинаку.
Кај лицата што се негови членови, дел од пензискиот придонес се пренесува во задолжителен пензиски фонд и се евидентира на индивидуална сметка.
Средствата потоа се инвестираат во законски дозволени финансиски инструменти. Нивната вредност зависи од уплатените придонеси, остварениот инвестиционен резултат и трошоците за управување.
Ова значи дека членот на вториот столб има индивидуално евидентирана пензиска заштеда.
Но, тоа не е обична банкарска заштеда од која може да ги подигне парите кога ќе посака.
Средствата имаат посебна пензиска намена, а нивното користење, исплата и наследување се уредени со закон.
Постои и трет пензиски столб, кој е доброволен. Тој не треба да се меша со задолжителната индивидуална сметка во вториот столб.
ОД ВАШАТА БРУТО-ПЛАТА, ШЕСТ ПРОЦЕНТИ ОДАТ ВО ВТОРИОТ СТОЛБ – Колку изнесува тоа во денари?
Една од најважните информации е дека за членовите на вториот столб во задолжителниот пензиски фонд се пренесува придонес од 6 проценти од соодветната основица, односно од бруто-платата кога таа е основата за пресметување.
Ова не е дополнителен придонес што работникот го плаќа покрај редовниот пензиски придонес.
Станува збор за распределба на вкупниот придонес меѓу првиот и вториот столб.
Според стапките на Управата за јавни приходи што се применуваат од јули 2026 година, вкупниот придонес за задолжително пензиско и инвалидско осигурување изнесува 19,9 проценти.
Кај член на двостолбниот систем, 6 процентни поени се насочуваат во вториот столб, а преостанатиот дел од 13,9 процентни поени останува во првиот столб.
Да земеме поедноставен пример со работник чија бруто-плата и основица за пресметка изнесуваат 60.000 денари.
Вкупниот пензиски придонес, според стапката од 19,9 проценти, изнесува 11.940 денари.
Од таа сума, 3.600 денари се наменети за вториот столб, додека 8.340 денари се однесуваат на првиот столб.
Ако истата основица се применува дванаесет месеци, вкупно 43.200 денари би биле насочени кон вториот столб пред да се земат предвид надоместоците и инвестиционите резултати.
Но, ова е само илустративен пример.
Во реалноста, бруто-платите можат да се менуваат, осигурителниот статус може да биде различен, а основиците за придонеси се утврдуваат согласно законот.
Дополнително, вкупната вредност на индивидуалната сметка не е исто што и едноставниот збир на сите уплати.
Средствата се инвестираат и нивната вредност се менува.
НЕ ЗНАЕТЕ ДАЛИ ВООПШТО ИМАТЕ ВТОР ПЕНЗИСКИ СТОЛБ – Еве зошто тоа е важно
Не секој граѓанин што плаќал пензиски придонеси автоматски има индивидуална сметка во задолжителен пензиски фонд.
Членството зависи од правилата што се применувале при првото пристапување во задолжителното пензиско и инвалидско осигурување, возраста и определени законски исклучоци.
Според официјалните информации на МАПАС, лицата што првпат пристапуваат во задолжителното пензиско осигурување по 1 јануари 2019 година и во моментот на пристапувањето се помлади од 40 години се задолжителни членови на вториот столб, согласно законските правила.
За претходните генерации постојат поинакви критериуми.
На пример, значајни се правилата поврзани со првото вработување по 1 јануари 2003 година и датумот на раѓање, како и можностите што во определени периоди им биле дадени на други осигуреници.
Тоа значи дека двајца работници со слична плата и долгогодишен стаж не мора да имаат идентичен пензиски статус.
Едниот можеби е член на вториот столб, додека другиот своите пензиски права ги остварува преку поинаков законски режим.
Затоа, пред да се запрашате колку пари имате во вториот столб, треба да проверите дали воопшто сте негов член.
НЕ ЗНАЕТЕ ВО КОЈ ФОНД ЧЛЕНУВАТЕ – МАПАС ИМА ОФИЦИЈАЛНА ПРОВЕРКА
Ова е првиот конкретен чекор што граѓаните можат да го направат.
Агенцијата за супервизија на капитално финансирано пензиско осигурување – МАПАС има официјална електронска услуга со назив „Провери во кој задолжителен пензиски фонд си член!“.
Преку неа граѓанинот може да утврди во кој задолжителен пензиски фонд е евидентиран.
Проверката се врши преку официјалната интернет-страница на агенцијата, со внесување на Единствениот матичен број на граѓанинот и согласност за обработка на податоците согласно објавената политика за приватност.
Ова е особено корисно за луѓе што пред многу години потпишале договор за членство и веќе не го паметат името на фондот.
Важно е и за оние што никогаш не избрале пензиски фонд.
Според законскиот систем, осигурениците што се должни да бидат членови на вториот столб, но не направиле избор во предвидениот рок, можат да бидат распределени во задолжителен пензиски фонд преку законски утврдената постапка.
Во Македонија со задолжителни пензиски фондови управуваат Сава, КБ Прво и Триглав.
Кога ќе дознаете во кој фонд членувате, следниот чекор е да побарате пристап до својата индивидуална сметка преку соодветното пензиско друштво.
Важно е личните податоци да ги внесувате исклучиво на официјални и проверени интернет-страници, а не на непознати линкови што пристигнуваат преку пораки или социјални мрежи.
КОЛКУ ПАРИ ИМАТЕ НА ИНДИВИДУАЛНАТА СМЕТКА – Што точно треба да проверите?
Кога ќе добиете пристап до индивидуалната сметка, не е доволно само да го погледнете вкупното салдо.
Потребно е да ги разгледате периодите на уплата, промените во вредноста и извештаите од пензиското друштво.
Најнапред проверете кога започнало вашето членство во вториот столб.
Потоа разгледајте ги периодите во кои сте биле вработени и за кои очекувате да постојат уплати на придонеси.
Ако сте работеле кај повеќе работодавачи, споредете ги податоците со вашата работна историја и со достапните платни пресметки.
Проверете и дали имало периоди во кои уплатите биле прекинати.
Таков прекин не мора автоматски да значи неправилност. Можно е да сте биле невработени, да постоеле посебни околности на осигурување или да имало административна причина што треба да се разјасни.
Но, ако забележите дека за месец во кој сте работеле и очекувале уплата нема соодветна евиденција, тоа е доволна причина да поставите прашање.
Особено е важно проблемите да се утврдат навремено, додека документите од работодавачот се достапни и податоците можат полесно да се споредат.
„ЗЕЛЕНИОТ ПЛИК“ НЕ Е ОБИЧНО ИЗВЕСТУВАЊЕ – Тоа е извештај за вашата пензиска заштеда
Секој член на пензиски фонд треба да обрне внимание на годишното известување што го добива од пензиското друштво, познато како „зелен плик“.
Според МАПАС, пензиските друштва треба да ги доставуваат годишните известувања за претходната година најдоцна до 31 март во тековната година.
Во зелениот плик има два вида извештаи.
Првиот се однесува на состојбата на средствата на индивидуалната пензиска сметка.
Вториот содржи информации за инвестициите на пензискиот фонд, наплатените надоместоци и остварениот принос.
Оваа разлика е многу важна.
Првиот извештај ви овозможува да ја следите сопствената пензиска заштеда.
Вториот ви дава информации за начинот на кој се управува со средствата на сите членови на фондот.
Не треба да го фрлате зелениот плик без да го прочитате, ниту да го сметате за непотребна административна пошта.
Ако не добивате вакви известувања, проверете дали пензиското друштво ја има вашата актуелна адреса или електронска пошта.
МАПАС наведува дека членовите имаат можност известувањата да ги добиваат и по електронски пат.
ИМАТЕ 600.000 ДЕНАРИ НА СМЕТКАТА – Но колку од нив се уплати, а колку принос?
Една од најголемите заблуди е дека вкупната состојба на индивидуалната сметка автоматски покажува колку пари заработил пензискиот фонд.
Да замислиме лице што во текот на годините имало повеќе уплати и денес на својата индивидуална сметка гледа износ од 600.000 денари.
Тој податок е важен, но не го дава целиот одговор.
Средствата на индивидуалната сметка се претвораат во сметководствени единици, а вредноста на сметката се определува според бројот на единиците и нивната вредност.
Кога вредноста на сметководствената единица се зголемува, сметката може да расте и без нови уплати.
Кога вредноста се намалува, може да се намали и тековната вредност на пензиската заштеда.
Затоа треба да се прави разлика меѓу уплатените придонеси, наплатените надоместоци и инвестиционите резултати.
Особено е важно да се знае дека приносот не е исто што и камата што банката однапред ја гарантира на депозит.
Пензиските фондови инвестираат средства, а вредноста на нивното портфолио зависи од финансиските пазари и од применетата инвестициона политика.
За правилна проценка корисно е да се споредуваат резултатите во подолг временски период, а не само промената од еден месец.
ВАШИТЕ ПАРИ СЕ ИНВЕСТИРААТ – Но дали може да изгубат вредност?
Средствата од вториот столб се инвестираат во законски дозволени финансиски инструменти.
Тоа можат да бидат државни хартии од вредност, банкарски инструменти, акции и други дозволени вложувања во рамките на пропишаните ограничувања.
Целта е да се оствари долгорочен принос со управување со ризикот.
Но, инвестирањето не значи дека секоја година задолжително ќе биде позитивна.
Кога се менуваат каматните стапки, вредноста на определени обврзници може да се промени.
Кога берзанските пазари бележат пад, определени акции може да изгубат дел од вредноста.
Фондовите се должни да се придржуваат до законските правила за инвестирање, но тие правила не значат дека секој инвестициски ризик целосно исчезнува.
Постои и инфлациски ризик.
Дури и кога номиналната вредност на вашата пензиска заштеда расте, нејзината куповна моќ може да се зголемува побавно ако цените на производите и услугите растат со висока стапка.
Затоа финансиската проценка на фондот не треба да завршува со прашањето дали во последната година имало добивка.
Потребно е да се разгледуваат долгорочниот принос, ризиците и ефектот на инфлацијата.
ПЕНЗИСКИТЕ ДРУШТВА НАПЛАЌААТ НАДОМЕСТОЦИ – Колку ве чини управувањето?
Ова е еден од најважните делови што многу граѓани го пропуштаат.
Пензиските друштва не управуваат бесплатно со средствата.
МАПАС јавно ги објавува надоместоците што ги наплатуваат друштвата во вториот столб.
Според официјалниот преглед објавен во декември 2025 година, стапката на надоместок од уплатените придонеси кај трите задолжителни пензиски фондови изнесува 1,70 проценти, со примена од јануари 2025 година.
Дополнително се наплатува надоместок од вредноста на средствата на пензискиот фонд, кој изнесува 0,030 проценти месечно.
Да го разгледаме повторно примерот со месечен придонес од 3.600 денари за вториот столб.
Надоместок од 1,70 проценти на тој придонес изнесува 61,20 денари.
Преостанатиот износ од 3.538,80 денари се насочува во пензиската заштеда согласно правилата за сметководствени единици.
Надоместокот од средствата се пресметува на ниво на фондот и влијае врз неговата нето-вредност.
Овие трошоци не треба да се толкуваат како доказ дека фондовите незаконски им земаат пари на членовите. Станува збор за законски уредени надоместоци за управување.
Но, тоа не значи дека членовите не треба да знаат колку изнесуваат.
При долгорочно инвестирање, надоместоците можат да имаат значење за конечната вредност на заштедата.
Затоа секој член треба да ги следи и трошоците и резултатите.
ШТО АКО ФИРМАТА ВИ ОДБИВАЛА ПРИДОНЕСИ, НО НЕ ГИ ПЛАЌАЛА РЕДОВНО?
Ова е една од најважните проверки за работниците.
Да замислиме работник што пет години бил вработен во приватна фирма.
Секој месец добивал плата и бил убеден дека придонесите редовно се платени.
Но, кога подоцна ја проверува евиденцијата, забележува несовпаѓање меѓу периодот на вработување и податоците за уплатите.
Тоа е причина веднаш да побара разјаснување.
Но, треба да се направи разлика меѓу неплатен придонес, неправилно пресметан придонес и придонес што е платен, но сè уште не е правилно пренесен или евидентиран.
Во постапката учествуваат повеќе институции.
Управата за јавни приходи има надлежности поврзани со наплатата на придонесите.
Фондот на ПИОМ ја врши распределбата на придонесите и преносот на соодветниот дел кон вториот столб.
Пензиското друштво ја води индивидуалната сметка и ја евидентира состојбата според применливите правила.
Затоа недостигот на очекувана ставка во извештајот не докажува автоматски дека работодавачот не платил.
Но, секако бара проверка.
Работникот треба да ги зачува достапните платни пресметки и да побара писмено објаснување од пензиското друштво. Ако прашањето се однесува на наплатата или распределбата на придонесите, потребно е да се вклучат надлежните институции.
Колку порано се забележи проблемот, толку полесно може да се приберат релевантните документи.
СМЕНИВТЕ НЕКОЛКУ РАБОТОДАВАЧИ – Дали пензиските пари од претходната фирма остануваат ваши?
Промената на работодавач не значи автоматско губење на средствата во вториот столб.
Ако сте член на задолжителен пензиски фонд, индивидуалната сметка продолжува да постои и кога ќе преминете во друга фирма.
Вашата пензиска заштеда не исчезнува затоа што претходната компанија се затворила или затоа што сте биле невработени неколку месеци.
Во периодите кога нема нови придонеси, постојните средства и понатаму остануваат во фондот и се инвестираат.
Тоа значи дека нивната вредност може да се менува и во период кога не пристигнува нова уплата.
Кога повторно ќе имате законски основ за придонеси, тие продолжуваат да се насочуваат согласно вашиот осигурителен статус и правилата за распределба.
Но, важно е да не се меша членството во пензискиот фонд со непрекинатото стекнување пензиски стаж.
Тоа се поврзани, но различни евиденции.
Затоа проверката на индивидуалната сметка треба да се дополнува со проверка на пензискиот стаж преку Фондот на ПИОМ.
НЕ СТЕ ЗАДОВОЛНИ ОД ПЕНЗИСКИОТ ФОНД – Дали можете да го смените?
Членовите на вториот столб имаат право да преминат во друг задолжителен пензиски фонд, согласно законските правила.
Ова не значи дека можат слободно да ги подигнат средствата и да ги префрлат на лична банкарска сметка.
Средствата се пренесуваат меѓу задолжителните пензиски фондови преку пропишаната постапка.
Според официјално објавениот преглед на МАПАС, ако членот има поминато повеќе од 720 дена во постојниот фонд, за премин не се наплатува надоместок.
Ако поминале 720 дена или помалку, надоместокот за премин изнесува 15 евра во денарска противвредност.
Но, пред да го смените фондот, треба да проверите дали навистина имате разумна основа за таквата одлука.
Не е доволно да видите дека друг фонд остварил подобар резултат во еден месец или во една година.
Потребно е да се разгледаат долгорочните приноси, инвестиционата политика, надоместоците и квалитетот на услугите.
Исто така, не треба да се носи одлука само врз основа на усни ветувања дека определен фонд „сигурно ќе заработува повеќе“.
Ниту еден минат принос сам по себе не гарантира иден резултат.
ШТО АКО ПЕНЗИСКОТО ДРУШТВО ПРОПАДНЕ – Дали пропаѓаат и вашите пари?
Пензискиот фонд и пензиското друштво не се ист правен субјект со идентичен имотен режим.
Пензиското друштво управува со средствата, додека пензискиот фонд претставува посебна имотна целина, уредена со закон.
Средствата на фондот се одвоени од имотот на друштвото што управува со него.
Постојат и посебни чувари на имот, кои имаат законски пропишани обврски за чување и контрола на средствата.
Надзорот над системот го врши МАПАС.
Овие механизми се важни затоа што придонесуваат средствата на членовите да не се третираат како обичен имот на пензиското друштво.
Но, треба да се направи важна разлика.
Законската и институционалната заштита на средствата не значи дека индивидуалната сметка е заштитена од секое намалување на инвестиционата вредност.
Правното одвојување на имотот и ризикот од промена на цените на инвестициите се две различни прашања.
Затоа граѓанинот треба истовремено да знае дека постои регулиран систем на заштита и дека капитално финансираното пензиско осигурување подразбира инвестиционен ризик.
МОЖЕТЕ ЛИ ДА ГИ ПОДИГНЕТЕ СИТЕ ПАРИ ПРЕД ДА СЕ ПЕНЗИОНИРАТЕ?
Ова е често прашање, особено кога граѓанинот ќе види дека на индивидуалната сметка има значителна сума.
Можеби сака да купи стан, да затвори кредит, да му помогне на детето или да отвори сопствен бизнис.
Но, средствата во задолжителниот втор пензиски столб не се слободно расположливи како средствата на обична штедна сметка.
Нивната основна намена е обезбедување пензиски приход.
Затоа не постои општо право членот кога ќе посака да ја подигне целата акумулирана заштеда за лична потрошувачка.
Начинот на користење зависи од исполнувањето на законските услови за пензија и од посебните правила за исплата.
Кај членовите што стекнуваат право на старосна пензија, средствата од вториот столб се користат за пензиски исплати согласно законски предвидените механизми.
Не сите механизми предвидени во законодавството мора да бидат оперативно достапни во истиот момент.
Затоа граѓанинот што се приближува кон пензионирање треба да побара индивидуална информација за применливиот начин на исплата.
НЕМАТЕ 15 ГОДИНИ ПЕНЗИСКИ СТАЖ – Дали парите од вториот столб се изгубени?
Ова е особено важно за лица со прекината работна кариера, долгогодишна невработеност или периоди во кои немале законски основ за пензиско осигурување.
Според МАПАС, постои посебен законски режим за членови на вториот столб што не стекнале право на старосна пензија поради тоа што немаат најмалку 15 години пензиски стаж.
По навршување 65 години, зависно од висината на акумулираните средства и законските услови, можно е да се оствари пензија само од вториот столб или еднократна исплата на акумулираните средства.
Особено е важна законската граница од 40 проценти од најнискиот износ на пензија што се користи при определувањето на соодветното право.
Но, ова не значи дека секој член што наполнил 65 години има право слободно да ја подигне својата целосна пензиска заштеда.
Станува збор за конкретно уреден исклучок што се применува кога не се исполнети условите за старосна пензија поради недоволен стаж.
Затоа граѓаните што се приближуваат кон пензионирање, а имаат краток стаж, треба да ја проверат и евиденцијата во ПИОМ и средствата во вториот столб.
ПОЧИНАЛ ПРЕД ДА ДОЧЕКА ПЕНЗИЈА – Дали парите ги наследуваат децата?
Средствата од вториот столб можат да имаат наследноправно значење, но не во секоја ситуација се исплаќаат како обично наследство.
Кога починатиот член има членови на семејството што ги исполнуваат условите за семејна пензија, по правило акумулираните средства се пренесуваат во Фондот на ПИОМ заради обезбедување семејна пензија.
Законот предвидува и посебни можности за избор во определени случаи.
Но, кога нема членови на семејството со право на семејна пензија, средствата од индивидуалната сметка стануваат дел од оставинската маса и се наследуваат согласно Законот за наследување.
Ова е важна разлика.
Не е точно дека парите од вториот столб автоматски исчезнуваат кога членот ќе почине.
Но, не е точно ниту дека секој наследник секогаш може веднаш да ја подигне целата сума што била на сметката.
Правниот третман зависи од постоењето лица со право на семејна пензија, законските услови и спроведената постапка.
Затоа е корисно членовите на вториот столб да знаат во кој фонд се осигурени и да ја чуваат документацијата на начин што нивните најблиски ќе можат да го утврдат постоењето на сметката ако се појави потреба.
ПРЕД ПЕНЗИЈА СТЕ, А НЕ ЗНАЕТЕ КОЛКУ ЌЕ ПРИМАТЕ – Зошто една пресметка не е доволна?
Идниот пензиски приход на член на двостолбниот систем зависи од повеќе фактори.
Во првиот столб значајни се пензискиот стаж, законската пресметка и релевантните осигурителни податоци.
Во вториот столб важни се акумулираните средства, вредноста на инвестициите, наплатените надоместоци и законскиот начин на нивно користење.
Затоа двајца работници што денес земаат иста плата не мора да добиваат иста пензија.
Можеби имаат различен број години стаж.
Можеби во минатото имале различни плати.
Можеби различно време биле членови на вториот столб или нивната индивидуална пензиска заштеда има различна вредност.
Токму затоа не е разумно пензијата да се планира само според последната нето-плата.
Неколку години пред пензионирање треба да се проверат официјалните податоци за стажот, членството, уплатите и акумулираните средства.
Тоа може да помогне навремено да се откријат административни несовпаѓања и појасно да се планира семејниот буџет.
КОМУ ДА СЕ ОБРАТИТЕ АКО СМЕТАТЕ ДЕКА ПАРИТЕ НЕ СЕ ПРАВИЛНО ЕВИДЕНТИРАНИ?
Ако имате сомневање дека индивидуалната сметка не ја покажува точната состојба, првиот чекор е да побарате детално објаснување од своето пензиско друштво.
Најдобро е барањето да биде писмено.
Наведете за кои периоди сметате дека постои проблем, кои документи ги поседувате и кои податоци барате да бидат проверени.
Ако сомневањето се однесува на постапувањето на пензиското друштво или на законските обврски во капитално финансираното осигурување, можете да се обратите до МАПАС како надзорна институција.
Ако проблемот се однесува на пресметувањето или плаќањето придонеси, релевантна може да биде Управата за јавни приходи.
Ако прашањето се однесува на преносот на придонеси, распределбата или евиденцијата на пензискиот стаж, потребно е да се проверат и надлежностите на Фондот на ПИОМ.
Не треба да се претпоставува дека сите овие институции решаваат исти прашања.
Особено е важно да се утврди каде точно настанало несовпаѓањето.
СЕДУМ ПРОВЕРКИ ШТО МОЖЕТЕ ДА ГИ НАПРАВИТЕ УШТЕ ДЕНЕС
Прво: Проверете дали сте член на задолжителен пензиски фонд преку официјалната електронска услуга на МАПАС.
Второ: Утврдете во кој фонд членувате и обезбедете пристап до својата индивидуална пензиска сметка.
Трето: Проверете ја вкупната состојба и промените на сметката. Не гледајте само колку изнесува салдото, туку и како се движело низ годините.
Четврто: Прочитајте го последниот зелен плик. Проверете ги податоците за индивидуалната сметка, инвестициите, приносот и наплатените надоместоци.
Петто: Споредете ги периодите на вработување со достапните податоци за уплатените придонеси. Ако забележите несовпаѓање, побарајте писмено објаснување.
Шесто: Проверете го пензискиот стаж преку Фондот на ПИОМ. Состојбата во вториот столб не е замена за официјална проверка на стажот.
Седмо: Ако се приближувате кон пензионирање, побарајте конкретна информација за правата што можете да ги остварите од првиот и вториот столб.
Овие проверки не бараат да бидете финансиски експерт.
Потребно е да знаете каде да побарате информации, кои податоци да ги споредите и кому да се обратите кога нешто не ви е јасно.
НАЈГОЛЕМАТА ГРЕШКА Е ДА ЧЕКАТЕ ДО ПОСЛЕДНИОТ ДЕН ПРЕД ПЕНЗИОНИРАЊЕ
Многу граѓани почнуваат да ја проверуваат пензиската документација дури кога ќе дојде време да поднесат барање за старосна пензија.
Но, тогаш може да откријат дека недостигаат податоци за стар работодавач, дека определен период не е правилно евидентиран или дека никогаш не ги разгледале средствата што се акумулирале во вториот столб.
Тоа не значи дека секое несовпаѓање е доказ за злоупотреба.
Понекогаш причината може да биде административна, поврзана со преносот на податоци или со конкретниот осигурителен статус.
Но, без проверка граѓанинот не може да знае дали сè е правилно евидентирано.
За млад работник што има уште триесет години до пензија, ова е можност навремено да започне да ја следи заштедата.
За човек на средна возраст, проверката може да открие дали промените на работодавачите создале потреба за дополнителна документација.
За работник што се приближува кон пензионирање, таа е особено важна за реално планирање на идните приходи.
Најважната порака е дека вториот пензиски столб не е некаква недостапна евиденција за која треба да размислувате само на крајот од работниот век.
Ако сте член, имате индивидуална сметка и законски утврдени права да добивате информации за нејзината состојба, управувањето со средствата и наплатените надоместоци.
Но, не треба да се создава впечаток дека целата сума на пензиските придонеси е ваша слободно расположлива заштеда. Првиот и вториот столб имаат различна природа, а средствата од вториот се наменети за пензиски приход.
Затоа, ако со години работите и издвојувате за пензија, проверете ги податоците додека сè уште сте активни на пазарот на трудот.
Можеби ќе откриете дека сите уплати се правилно евидентирани. Можеби ќе видите дека вашата заштеда остварува принос. А можеби ќе забележите несовпаѓање што треба да се расчисти.
Во секој случај, ќе имате нешто што многу граѓани го немаат: јасна информација за средствата што треба да бидат дел од вашата финансиска сигурност во староста.
Зашто пензијата не почнува на денот кога престанувате да работите. Таа се создава со секој придонес што се плаќа додека работите – а најмалку што можете да направите е да знаете каде се евидентираат тие пари и што навистина ви припаѓа според законот.
*Анализата и информациите не се правен совет. За соодветни точни податоци консултирајте се со правно лице или експерт за оваа тематика.
