Купувањето стан е една од најголемите финансиски одлуки во животот. За многумина тоа значи кредит од 20 или 30 години, заштеда од цело семејство и надеж дека конечно ќе имаат свој дом. Но токму затоа оваа одлука не смее да се носи набрзина.
Најголемата грешка што ја прават купувачите е што гледаат само три работи: локација, цена и квадратура. Тоа е важно, но не е доволно. Станот може да изгледа убаво, да биде свежо варосан и добро наместен, а зад тоа да се кријат правни, технички или финансиски проблеми.
Прво проверете го имотниот лист
Пред било каков договор или плаќање, задолжително побарајте имотен лист. Тој покажува кој е сопственик на недвижноста, дали станот е запишан во Катастар и дали има товари, хипотеки, забелешки или други ограничувања.
Агенцијата за катастар има електронски услуги преку кои може онлајн да се купи имотен лист, извод од катастарски план и други документи.
Ова е првиот филтер. Ако продавачот избегнува да даде имотен лист или вели „ќе го средиме подоцна“, тоа е знак за претпазливост.
Проверете дали има хипотека или товар
Станот може да изгледа чисто, но во документите да има хипотека, забелешка, спор, извршување или друг товар. Таквите работи не се гледаат со око, туку во имотниот лист.
Катастарот има и информации поврзани со запишана хипотека во имотен лист, што е важно затоа што купувачот мора да знае дали недвижноста е оптоварена.
Ако има хипотека, не значи автоматски дека станот не смее да се купи, но мора точно да се знае како ќе се брише, кој ја затвора обврската и кога купувачот станува сигурен сопственик.
Не давајте голем аванс без јасен договор
Авансот е најчувствителниот дел. Многумина даваат пари „на доверба“ за да не им го земе некој друг станот. Но ако нема јасен договор, потврда, рокови и услови за враќање, купувачот се става во ризик.
Пред да дадете пари, треба да биде јасно:
- колку точно плаќате;
- за што се плаќа;
- дали авансот се враќа ако договорот пропадне;
- кој е рокот за финален договор;
- што се случува ако банката не одобри кредит;
- што се случува ако продавачот се откаже.
Внимавајте на квадратурата
Едно од најчестите разочарувања е кога купувачот мисли дека купил една квадратура, а подоцна сфаќа дека употребливиот простор е помал. Затоа проверете што точно влегува во квадратурата: стан, тераса, подрум, гаража, заеднички делови или нешто друго.
Не е исто 60 квадрати чист стан и 60 квадрати со голема тераса, косини или нефункционален распоред. Бројката сама по себе не кажува сè.
Погледнете го станот кога врне
Еден од најпаметните трикови е станот да се погледне и во лошо време. Кога врне, полесно се забележуваат влага, протекување, мирис од ѕидови, проблеми со кров, фасада или прозорци.
Внимавајте на:
- дамки на таван;
- свежо варосани ќошиња;
- мирис на мувла;
- надуен паркет;
- влага околу прозорци;
- темни траги зад мебел;
- лупење на боја.
Свежо варосан стан не секогаш значи уредност. Понекогаш значи дека нешто е прикриено.
Проверете ги инсталациите
Убави плочки и нова кујна не значат дека станот е здрав. Електричните и водоводните инсталации се многу поважни од мебелот. Ако се стари, поправките можат да чинат многу.
Прашајте:
- кога последен пат е менувана електриката;
- дали има доволно осигурувачи;
- дали бојлерот, климата и шпоретот работат нормално;
- каков е притисокот на вода;
- дали има проблем со одвод;
- дали има сметки за заеднички поправки во зградата.
Ако не се разбирате, земете мајстор со вас. Тоа може да ви заштеди илјадници евра.
Проверете ја зградата, не само станот
Станот може да биде добар, но зградата да биде проблем. Влезот, лифтот, кровот, фасадата, подрумот и соседите се дел од реалниот живот што ќе го имате таму.
Проверете:
- дали лифтот редовно се сервисира;
- дали зградата има долгови;
- дали има управител;
- дали кровот протекува;
- дали има план за санација;
- дали влезот е одржуван;
- дали има проблеми со паркинг.
Некогаш најскапиот проблем не е во станот, туку во зградата.
Прашајте за сметките
Пред купување, побарајте увид во последните сметки за струја, вода, парно, одржување и управител. Така ќе знаете колку реално чини месечното живеење.
Посебно внимавајте ако станот има парно, стар систем на греење, заеднички долгови или нерешени обврски во зградата.
Ако купувате новоградба, проверете го инвеститорот
Кај новоградба, не е доволно да изгледа убаво на слика или во каталог. Проверете кој гради, дали има претходни објекти, дали луѓето се задоволни, дали има доцнења и дали се почитуваат рокови.
Прашајте:
- дали има одобрение за градба;
- кога се очекува технички прием;
- што точно влегува во цената;
- дали паркингот се плаќа посебно;
- каков материјал се користи;
- дали има гаранција за изведбата;
- што ако доцни вселувањето.
Не купувајте само ветување. Купувајте документи, рокови и јасни услови.
Договорот нека го прочита стручно лице
Договорот за купопродажба не треба да се чита како формалност. Во него треба да бидат јасни цената, роковите, начинот на плаќање, состојбата на имотот, обврските на двете страни и условите ако некој се откаже.
По купопродажбата, сопственоста се запишува во Катастар, а како документи се наведуваат заверен договор, доказ за платен данок и барање за запишување. Според правни водичи за постапката, барањето треба да се поднесе во рок од 15 дена по заверка на договорот.
Најдобро е договорот да го погледне адвокат или стручно лице пред потпис. Тоа е мал трошок во споредба со ризикот од лош договор.
Не брзајте поради „има уште еден купувач“
Една од најчестите продажни тактики е притисокот: „има уште еден заинтересиран“, „мора денес“, „утре цената е друга“. Не дозволувајте брзањето да ве натера да прескокнете проверка.
Добар стан вреди да се провери. Продавач што нема што да крие нема да се плаши од документи, увид и јасен договор.
Кратка листа пред потпис
Пред да потпишете, проверете:
- имотен лист;
- сопственик;
- хипотека или товар;
- квадратура;
- дозволи и документација;
- долгови за сметки;
- состојба на инсталации;
- влага и протекување;
- состојба на зграда;
- договор и рокови;
- услови за аванс;
- запишување во Катастар.
Најважно: станот не се купува со емоција
Кога човек ќе види стан што му се допаѓа, лесно е да почне да замислува мебел, кујна, дневна соба и нов живот. Но стан не се купува само со срце. Се купува со документи, проверка и ладна глава.
Една добра проверка може да ве спаси од години нервози. Затоа пред да потпишете, прашајте, проверете и не брзајте.
Затоа што најлошото сценарио не е да не го купите станот што ви се допаднал. Најлошото е да купите стан — а со него и проблем што ќе го плаќате со години.
ПОПУЛАРНО НА ИНТЕРНЕТ...
