Можеби дојде време да си го поставиме прашањето што со години го избегнуваме: до кога Македонија ќе трча по цел што постојано се оддалечува?
Не затоа што Европа не ни е потребна. Не затоа што европските вредности се погрешни. И не затоа што Македонија треба да се изолира од светот.
Туку затоа што патот кон Европската Унија за македонските граѓани одамна престана да изгледа како нормален процес на реформи и напредок. Сè почесто изгледа како бескрајна низа услови, политички компромиси и нови барања кои се појавуваат токму кога мислиме дека сме стигнале до следната врата.
Македонија со години слуша една иста реченица – „уште ова и патот ќе биде отворен“.
Направивме компромиси. Менувавме закони. Менувавме политички позиции. Го сменивме дури и името на државата со надеж дека конечно ќе исчезнат политичките блокади.
Но европската врата повторно не се отвори онака како што очекуваа граѓаните.
Денес повторно имаме услов.
Уставни измени.
Утре можеби ќе има друг.
И токму тука се раѓа најголемата недоверба.
Проблемот повеќе не е само во тоа дали Македонија ќе стане членка на ЕУ. Проблемот е дали македонските граѓани сè уште веруваат дека процесот има јасен крај и исти правила за сите.
Европа не треба да биде бескрајна чекалница
Европската Унија има целосно право да бара функционални институции, независно судство, борба против корупцијата, слободни медиуми и европски стандарди.
Всушност, Македонија треба да ги направи тие реформи и без членство во ЕУ.
Нам ни треба подобра држава поради нас, а не поради Брисел.
Но сосема друго прашање е кога билатералните историски и идентитетски спорови стануваат дел од патот кон членството.
Тогаш граѓаните почнуваат да чувствуваат дека не се оценува само квалитетот на државата, туку и нешто многу подлабоко – нејзината историја, јазик и идентитет.
И токму тука Европа ризикува да ја изгуби довербата што со децении ја имаше во Македонија.
Не треба да завршиме со Европа – туку со молењето
Ако под „завршуваме со ЕУ“ подразбираме дека Македонија треба да се сврти против Европа, одговорот е – не.
Нашата економија, безбедност, образование и иднина се природно поврзани со европскиот простор.
Но ако тоа значи дека треба да завршиме со политиката во која секоја национална цел ја сведуваме на една реченица – „само да нè примат во ЕУ“ – тогаш можеби навистина е време за промена.
Македонија мора да почне да се однесува како држава која има вредност и пред да стане членка.
Да го среди судството затоа што граѓаните заслужуваат правда.
Да ја намали корупцијата затоа што таа ја уништува државата.
Да создаде подобро образование затоа што младите си заминуваат.
Да ја развива економијата затоа што платите и животниот стандард не можат вечно да зависат од политички ветувања.
И паралелно со тоа да продолжи да разговара со Европа – но достоинствено.
ЕУ мора да одговори на едно едноставно прашање
Што точно треба Македонија да направи за еден ден навистина да стане членка?
Не што треба да направи оваа година.
Не кој компромис треба да го прифати следниот месец.
Туку каде е крајната линија.
Затоа што држава не може бесконечно да живее во чекалница.
И цела генерација не може да го помине животот слушајќи дека членството е „многу блиску“.
Европската идеја сè уште има огромна вредност. Но довербата не се одржува со говори, фотографии и самити. Таа се одржува со фер правила и исполнети ветувања.
Затоа можеби вистинскиот наслов не е „Зошто завршуваме со ЕУ?“
Туку:
Зошто завршуваме со илузијата дека некој друг ќе ја среди Македонија наместо нас?
ЕУ може да биде наш партнер. Може еден ден да биде и нашиот заеднички дом.
Но Македонија мора да биде успешна држава и пред тој ден.
А ако некогаш влеземе во Европската Унија, треба да влеземе исправени – како држава што знае што е, што сака и што носи со себе.
Не како држава која две децении стоела пред врата и чекала некој конечно да ѝ каже: „Сега можете да влезете.“
