Крајот на јуни носи важен рок за дел од граѓаните: ако во Годишната даночна пријава за 2025 година е утврден износ за доплата, данокот треба да се плати најдоцна до 30 јуни 2026 година.
Ова не важи за сите граѓани, туку за оние кај кои во годишната даночна пријава се појавила обврска за доплата на данок на личен доход. Најчесто тоа се лица што во текот на годината имале приходи кои не биле целосно покриени со претходно платен данок или кај кои по годишната пресметка се појавила разлика за плаќање.
Затоа првото правило е едноставно: секој граѓанин треба да ја провери својата годишна даночна пријава преку системот на УЈП и да види дали има износ за доплата. Ако има, рокот не треба да се остава за последен момент.
Практично, обврската не се создава затоа што некој „сака“ да плати дополнително, туку затоа што годишната пресметка покажала разлика меѓу остварениот доход, веќе платениот данок и конечната обврска. Тоа може да се случи кај различни видови приходи: доход од работа, хонорар, авторски договори, закупнина, капитални добивки, приходи од странство, добивки или друг доход што подлежи на оданочување.
Најважно е граѓаните да не ја мешаат оваа обврска со самото потврдување на пријавата. Потврдувањето или корекцијата на годишната даночна пријава е еден чекор, а плаќањето на утврдениот данок е друг чекор. Ако пријавата покажува доплата, треба да се преземе налогот за плаќање и да се изврши уплата на правилен начин.
Ова е особено важно затоа што УЈП предупредува дека уплатата треба да се направи со налог ПП53. Ако се плати погрешно, ако се внесе погрешен фолио број или ако налогот не е правилно пополнет, уплатата може да не биде уредно евидентирана. Во таков случај граѓанинот може да мисли дека платил, а системот да не ја препознае уплатата како подмирена обврска.
Токму затоа фолио бројот е клучен детал. Тој не е формалност, туку врска меѓу конкретната даночна обврска и уплатата. Ако се згреши, може да се создадат дополнителни нерви, административни постапки и потреба за исправки.
Што ако рокот се пропушти?
Ако данокот не се плати навреме, долгот не исчезнува. Напротив, може да почнат да се пресметуваат камати и дополнителни трошоци. УЈП во претходни известувања наведува дека за задоцнето плаќање се пресметува камата од 0,03 проценти дневно, а во постапка на присилна наплата може да има и дополнителна еднократна такса.
Тоа значи дека мал долг може да стане поголем ако се игнорира. Не мора да биде огромен износ за да создаде проблем. Доволно е да остане неплатен, да помине рокот и обврската да влезе во фаза на опомени или присилна наплата.
Економски гледано, ова е уште еден пример како граѓаните мора внимателно да ги следат роковите, затоа што секое доцнење може да има цена. Во време кога семејните буџети се веќе оптоварени со сметки, храна, кредити, гориво и летни трошоци, дополнителна камата или административен трошок е последното нешто што му треба на едно домаќинство.
Но од друга страна, ова е и прашање на финансиска дисциплина. Даночниот систем функционира преку рокови, пријави и обврски. Колку и да изгледа непопуларно, ако годишната даночна пријава покажува доплата, таа треба да се плати во законскиот рок.
За граѓаните најпаметно е да направат три работи: да ја проверат пријавата, да видат дали има износ за доплата и ако има, да платат навреме со точниот налог и точниот фолио број. Тоа е наједноставниот начин да се избегнат камати, опомени и дополнителни трошоци.
Оваа тема не треба да се гледа само како техничка обврска кон УЈП. За многу луѓе тоа е уште една ставка во месецот во кој веќе има премногу трошоци. Но токму затоа рокот е важен: кога нешто мора да се плати, подобро е да се плати навреме отколку подоцна со дополнителни трошоци.
30 јуни е датум што не треба да го заборават сите оние кај кои Годишната даночна пријава покажува доплата. Една проверка денес може да спречи проблем утре.
