Изминатиот период повеќе медиуми објавија листа на млекарници кои отстапувале во декларациите со вистинскиот производ, но интересен е фактот што медиумите објавија 9 имиња, а институциите посочија дека има 10 такви компании, од кои дел се увозни, а дел домашни произведувачи на млечни производи.
Сепак објавените имиња од страна на одредени медиуми не значи дека се токму тие компании кои ја направиле измамата, бидејќи податоците не дојдоа од официјален извор, но и сите кои имаа пристап до таа листа се прашуваат која е 10-тата компанија што не беше објавена?
Кога декларацијата ќе стане поважна од вкусот: Што ќе значат најавените податоци на АХВ за сувомеснатите производи и млекарниците?
Доколку следната недела Агенцијата за храна и ветеринарство, како што објавија повеќе медиуми, навистина објави поразителни податоци за сувомеснатите производи и јавно ги посочи млекарниците што лажирале декларации, тоа нема да биде само уште една институционална информација. Тоа ќе биде тест за довербата на граѓаните во храната што секојдневно ја купуваат, но и тест за тоа дали контролите конечно ќе почнат да имаат вистинска тежина.
Во земја во која многу семејства купуваат „на акција“, според цена, според навика или според препознатлива амбалажа, декларацијата одамна не е ситница на задната страна од производот. Таа е договор меѓу производителот и купувачот. Кога на неа пишува што содржи производот, колку масти има, каков состав има, кој го произвел и до кога е безбеден, граѓанинот очекува дека тоа е точно. Ако тој договор се прекрши, тогаш проблемот не е само во една фабрика, една млекарница или еден производ. Проблемот е во целиот синџир на доверба.
Сувомеснатите производи под лупа
Сувомеснатите производи се меѓу најчесто купуваните производи во домаќинствата. Ги има во сендвичи за деца, на семејни трпези, во маркети, месарници, ресторани и угостителски објекти. Токму затоа секој поразителен податок во оваа категорија одекнува посилно од обична бројка.
Граѓаните не сакаат да слушнат само дека „има неправилности“. Тие сакаат да знаат што купувале, дали биле доведени во заблуда, дали составот на производот бил јасно прикажан и дали контролите доцнат или навреме реагираат.
Ако проблемот е во квалитетот, составот, означувањето или условите под кои производот стигнал до рафтовите, јавноста има право да добие јасна и разбирлива информација. Не со бирократски речник, туку со едноставно објаснување: што е утврдено, кај кого е утврдено, што следува понатаму и што треба да знае потрошувачот.
Млекарниците и лажните декларации: удар врз најчувствителната доверба
Млечните производи имаат посебно место во секојдневната исхрана. Сирење, кашкавал, јогурт, павлака и други производи ги купуваат и деца, и возрасни, и повозрасни лица. Кога кај вакви производи се споменува лажирање декларации, јавноста реагира со причина.
Декларацијата не е украс. Таа е лична карта на производот. Ако на неа пишува едно, а во производот има нешто друго, тогаш купувачот не само што е измамен, туку му е одземено правото сам да одлучи што внесува во својот дом.
Ова особено важи за производи кај кои потрошувачите внимаваат на масти, состав, потекло, адитиви или квалитет. Некој купува поскап производ затоа што верува дека е подобар. Некој избира одредена млекарница затоа што со години ѝ верува. Ако се покаже дека дел од тие информации биле неточни, тогаш штетата не е само парична. Таа е репутациска, морална и пазарна.
Имињата мора да се знаат, но постапката мора да биде чиста
Ако институциите утврдиле неправилности, јавноста треба да знае за кои компании станува збор. Но исто така, објавувањето мора да биде јасно, правно издржано и прецизно. Не смее сите производители да се стават во ист кош. Не смее да се создаде хаос во кој чесните ќе страдаат заедно со оние што мамеле.
Токму затоа АХВ треба да објави конкретни податоци: кој производ, кој производител, каква неправилност, каква мерка е изречена, дали производот е повлечен, дали има казна, дали ќе има дополнителни контроли и дали потрошувачите треба да преземат нешто.
Само така јавноста ќе добие доверба дека не станува збор за селективен удар, туку за ред на пазарот.
Чесните производители имаат најголем интерес од вакви контроли
Често се мисли дека контролите се закана за бизнисот. Но за чесните производители, контролите се заштита. Ако една млекарница работи правилно, користи квалитетни суровини, не лаже на декларација и плаќа сè што треба, таа не може да се натпреварува фер со некој што ја намалува цената преку измама.
Кога нема ред, најмногу страдаат тие што работат чесно. Затоа јавната објава на прекршителите може да биде важна не само за граѓаните, туку и за пазарот. Таа испраќа порака дека не може секој да пишува што сака на етикета и да очекува дека купувачот никогаш нема да дознае.
Потрошувачот веќе не е наивен
Македонскиот потрошувач можеби купува по цена, но не е наивен. Граѓаните сè повеќе читаат декларации, споредуваат производи, прашуваат што има во храната и реагираат кога чувствуваат дека некој ги изиграл.
Особено во време кога храната е поскапа, секој денар станува поважен. Ако граѓанинот плаќа повеќе, сака да знае дека добива тоа што му е ветено. Ако купува сирење, сака сирење. Ако купува сувомеснат производ, сака да знае што навистина има во него. Ако производот е означен како квалитетен, домашен или со одреден состав, тогаш тоа мора да биде вистина, а не маркетиншка магла.
Ова може да биде пресврт, но само ако има продолжение
Една објава нема да го среди пазарот. Еден список нема да ја врати довербата преку ноќ. Но може да биде почеток.
Вистинското прашање е што ќе се случи потоа. Дали ќе има казни што навистина ќе болат? Дали ќе има почести контроли? Дали производите ќе се следат од суровина до рафт? Дали потрошувачите ќе бидат информирани навреме? Дали компаниите што мамеле ќе можат само да платат казна и да продолжат како ништо да не било?
Ако одговорот е „да, ќе има ред“, тогаш ова може да биде важен момент за пазарот на храна. Ако, пак, сè заврши со неколку соопштенија и кратка јавна бура, тогаш довербата дополнително ќе се намали.
Заклучок
Храната не е обичен производ. Таа влегува во секој дом, на секоја трпеза и во секое семејство. Затоа лажната декларација не е ситна административна грешка, туку удар врз довербата на граѓаните.
Ако АХВ ги објави податоците и имињата на производителите кај кои се утврдени неправилности, тоа може да биде важен чекор кон почист пазар. Но вистинската вредност ќе се види не во денот кога ќе се објави списокот, туку во месеците потоа: дали ќе има ред, дали ќе има континуирани контроли и дали граѓаните конечно ќе почувствуваат дека некој навистина стои зад нив како потрошувачи.
ПОПУЛАРНО НА ИНТЕРНЕТ...
