Додека студентското движење слави изборна победа во Србија, резултатите објавени за гласањето во Куманово покажуваат сосема поинаква политичка слика. Листата предводена од Александар Вучиќ добила 487 гласа, а студентската листа само 35. Разликата е речиси четиринаесеткратна. Но, што навистина покажуваат овие бројки и зошто гласачите во странство можат да донесат резултат толку различен од оној во матичната држава?
487 наспроти 35 гласа – убедлива локална предност за Вучиќ
На вонредните парламентарни избори во Србија, одржани на 25 октомври 2026 година, листата „Александар Вучиќ – Обединета Србија“ претрпе пораз на национално ниво, но според објавените податоци, во Куманово освоила убедливо повеќе гласови од студентската листа.
Бројките ги објави македонскиот министер за локална самоуправа Иван Стоилковиќ, според кого листата на Вучиќ освоила 487 гласа, додека студентската листа „Студентите победуваат“ добила 35 гласа.
Разликата изнесува 452 гласа, што претставува значителна предност на едната листа на ова избирачко место. Сепак, Стоилковиќ не го навел изворот на бројките, поради што тие треба да се третираат како објавени, а не како независно потврдени конечни резултати.
Министерот ја придружил објавата со фотографија од гранче рузмарин, што дополнително го привлече вниманието на јавноста поради симболиката што оваа песна ја доби во предизборната кампања на Вучиќ.
Во Куманово едно, во Србија сосема друго
Според прелиминарните резултати што ги објави Републичката изборна комисија на Србија на 26 октомври, врз основа на 8.135 обработени избирачки места, студентската листа освоила 52,65 проценти од гласовите, додека листата на Вучиќ добила 39,22 проценти.
Тоа значи дека на национално ниво студентското движење има предност од повеќе од 570.000 гласови. Вучиќ го призна изборниот пораз уште во изборната ноќ, најавувајќи дека неговата политичка групација ќе продолжи да дејствува во опозиција.
Токму тука се појавува политичкиот контраст. Додека мнозинството гласачи во Србија што излегле на изборите им ја дале довербата на студентите, меѓу гласачите на кумановското избирачко место, според објавените бројки, доминира поддршката за листата на Вучиќ.
Но, постои едно важно разграничување: ова не е резултат од гласање на сите жители на Куманово, ниту претставува мерење на политичките ставови на граѓаните на Македонија.
Станува збор за српски државјани со право на глас, запишани во соодветниот избирачки список, кои гласале во канцеларијата на почесниот конзул на Србија во Куманово.
Зошто гласачите во дијаспората можат да изберат поинаку?
Изборното однесување на граѓаните што живеат надвор од матичната држава често заслужува посебна анализа, бидејќи нивните животни околности, извори на информации и непосредни искуства можат да се разликуваат од оние на гласачите што живеат во земјата.
Граѓаните во Србија секојдневно се соочуваат со последиците од политичките одлуки, работата на институциите, економските движења и јавните конфликти. Од друга страна, српските државјани што живеат во Македонија можат да имаат поинаква перспектива за истите политички случувања.
Можно е врз нивното определување да влијаат традиционалната партиска лојалност, односот кон досегашното раководство, националните прашања или ставовите за политичката стабилност. Но, без истражување на самите гласачи, не може со сигурност да се каже која од овие причини го објаснува резултатот во Куманово.
Дополнително, резултат од едно избирачко место не е репрезентативен примерок за цела етничка заедница или за сите српски државјани во Македонија.
Куманово како дел од пошироката политичка слика
За гласањето на српските парламентарни избори во Македонија биле отворени две избирачки места, едно во Амбасадата на Србија во Скопје и второто во канцеларијата на почесниот конзул во Куманово.
Вкупно 1.438 српски државјани биле пријавени за гласање во Македонија. Затоа, бројките од Куманово треба да се разгледуваат како дел од ограничено гласачко тело, а не како резултат што ја претставува целокупната српска заедница во земјата.
Разликата меѓу Куманово и националниот исход, сепак, отвора прашање што заслужува понатамошно истражување: дали политичките промени во Србија се подеднакво прифатени од српските државјани во соседните земји или дел од дијаспората продолжува да му дава предност на досегашното политичко раководство?
За одговор на ова прашање би биле потребни резултати од повеќе избирачки места, споредби со претходни избори и податоци за ставовите на гласачите.
Што значи победата на студентите за идните односи со регионот?
Победата на студентската листа отвора ново поглавје во политичкиот живот на Србија. По долг период на доминација на политичката групација предводена од Вучиќ, гласачите дадоа мнозинска поддршка на поинаква политичка понуда.
Во следниот период ќе биде важно да се види како новото парламентарно мнозинство ќе пристапи кон институционалните реформи, регионалните односи и комуникацијата со српските заедници што живеат надвор од границите на Србија.
За Македонија, ова прашање е особено важно поради непосредното соседство, економските врски и традиционалните контакти меѓу двете земји.
Политичката промена во Белград не мора автоматски да значи промена на билатералните односи, но може да донесе нови соговорници, приоритети и пристапи во регионалната соработка.
Победата на едно избирачко место не ја менува националната одлука
Кумановскиот резултат, доколку биде официјално потврден во објавениот обем, ќе остане интересен пример за тоа колку различни можат да бидат изборните определби на гласачите во матичната држава и надвор од неа.
За политичкиот табор на Вучиќ, 487 гласа наспроти 35 во Куманово претставуваат убедлива локална предност во однос на студентската листа. За студентското движење, националниот изборен резултат носи многу поголемо политичко значење – можност за формирање ново парламентарно мнозинство.
Двете состојби не се противречни. Тие покажуваат дека изборите можат да произведат различни резултати во различни гласачки средини.
На крајот, бројките од Куманово кажуваат кој добил повеќе гласови на едно конкретно избирачко место. Бројките од цела Србија покажуваат кому гласачите му ја довериле одговорноста за идната власт. И токму во таа разлика се наоѓа суштината на изборниот парадокс.
