Реконструкцијата на Владата веќе не е само политичка шпекулација, туку процес кој влезе во фаза на сериозни коалициски разговори. Прашањето повеќе не е дали ќе има промени, туку колку длабоки ќе бидат тие и дали ќе станува збор за вистинско кадровско проветрување или само за политичка козметика.
Во секоја владина реконструкција има две логики. Првата е јавната – резултати, одговорност, достапност, видливост и исполнување на ветеното. Втората е политичката – коалициски баланс, партиски интереси, внатрешни односи и потреба од смирување на незадоволства. Токму меѓу овие две логики ќе се бара списокот на министри кои би можеле да заминат, да бидат ротирани или да добијат последна шанса.
Најподобни за разрешување, според политичката логика, се министрите во ресори каде што јавноста не гледа доволен резултат. Граѓаните не мерат владина работа според соопштенија, туку според тоа дали системот им станал побрз, поправеден и пофункционален. Ако некој ресор не испорачал видлива промена, ако министерот е тивок, недостапен или оставил впечаток дека е повеќе администратор отколку реформатор, тој природно станува дел од листата за преиспитување.
Прв критериум треба да биде ефектот. Министер што не успеал да покаже конкретни резултати во првата половина од мандатот тешко може да ја убеди јавноста дека во втората половина ќе направи пресврт. Владата која сака да го задржи темпото мора да покаже дека фотелјата не е награда, туку обврска со рок, резултат и цена.
Втор критериум е комуникацијата со граѓаните. Дел од функционерите често забораваат дека јавната функција не е кабинетска привилегија, туку секојдневна одговорност. Министер кој не се гледа на терен, не објаснува што работи и не покажува чувство за проблемите на луѓето станува политички товар, дури и кога формално нема голем скандал зад себе.
Трет критериум е коалициската стабилност. Во мултипартиска влада, реконструкцијата ретко е само оценка за сработеното. Таа е и преговарање за влијание. Затоа некои министри може да бидат сменети не само поради слаб резултат, туку и поради потреба од нов баланс меѓу партнерите. Тоа ја прави реконструкцијата чувствителна: јавноста очекува одговорност, а партиите очекуваат зачувување на своите позиции.
Најмногу внимание ќе привлечат ресорите кои се директно поврзани со секојдневниот живот: правда, здравство, образование, социјална политика, култура, спорт и администрација. Токму таму граѓаните најбрзо чувствуваат дали има промена или само нова реторика. Ако реконструкцијата ги заобиколи ресорите со најмногу незадоволство, тогаш таа ќе биде доживеана како политички договор, а не како реформа.
Во јавноста веќе кружат имиња на министри кои би можеле да бидат дел од реконструкцијата, но клучното прашање не е само кој ќе си замине, туку зошто. Ако смените бидат објаснети јасно, со аргументи и со мерливи критериуми, Владата може да добие нов импулс. Ако, пак, се сведат на партиски рокади и тивки договори зад затворени врати, реконструкцијата нема да донесе политичка свежина, туку само нова доза скепса.
Најризично за Владата би било да направи минимални промени, а да ги претстави како голем реформски чекор. Граѓаните веќе се уморни од симболични потези. Тие бараат институции што функционираат, министри што преземаат одговорност и влада што признава кога некој не испорачал.
Затоа оваа реконструкција ќе биде тест не само за министрите, туку и за самиот премиер. Ако сака да покаже дека има контрола врз тимот, ќе мора да пресече таму каде што има слаб резултат, слаб контакт со јавноста или политичка потрошеност. Ако сака само да го зачува коалицискиот мир, тогаш промените ќе бидат краткорочно корисни, но долгорочно недоволни.
На крајот, најподобни за разрешување не се оние што најмногу се споменуваат во чаршијата, туку оние што најмалку покажале зошто треба да останат. Владината функција не смее да биде сигурно место до крајот на мандатот. Таа мора да биде постојан испит. А реконструкцијата е токму тоа – момент кога се гледа кој положил, кој потфрлил и кој повеќе не може да биде дел од првиот тим.
